اسفند آیی نین ایکیسی یونیسکو طرفیندن"دونیا آنا دیلی گونو" تعیین ائدیلمیش دیر  . 1952-جی ایلده فوروآل آیی نین 21نده پاکستان دولتی طرفیندن اوردو دیلی رسمییته تانینماسی و بنگال دیلینی ین یاساق اولماسیندان اعتراضلار باشلانمیش و بو حرکتده دؤرد اؤیره نجی شهید اولموشدور.  

   آنادیلینده تحصیل آلماق حقی هر بیر اینسانین دوغال حقی دیر بو حق دئمک اولار بوتون اینسان حقلری کونوانسیونلاری طرفیندن دوغال حق کیمی تانینیر. بیلدیریلیر کی چوخ میللتلی اؤلکه لرده، اوشاقلار مدرسه لرده اؤز آنا دیللرینده تحصیل آلماق حقینه مالیکدیرلر.

"خانیم "ایرنا بیرووا" یونئسکونون باش کاتیبی آنادیلی حاققیندا بئله دئییر:

دیل، دوشونجه و احساسات بیزیم ان قییمتلی ده یرلریمیزدن دیر. کولتورون گلیشمه سی، دیالوق و صؤحبتلر دیله حؤرمتدن ایره لی گلیر. دیل بیر شخصین کیملییی و حتا او شخصین کولتورونون محافظی دیر. " آنادیلی هر کسین آنادان اولدوغوندان اعتباراً، اؤیره ندییی دیلدیر.  

   ایران نئچه دیللی خالقلارین وطنی دیر. وطنیمیزده نئچه – نئچه دیل بیرگه یاشاماقدادیر. یوزایللر بویو مختلف دیللره مالیک اولان ایرانلیلار بیر بیریله صمیمیده یاشامیش و هئچ بیر سیخینتی - بوغونتو ایله اوز اوزه گلمه میشدیر. تورکلر، اسلامدان سونرا مین ایل ایرانین امپراتورلوغونو دولاندیرمیش و هئچ بیر انسان، دیلی نین فرقلی اولدوغو اوچون بیر سیخینتی احساس ائتمه میشدیر آما رضاشاهین ایش اوسته گلمه سیله وطنیمیزده تفرقه سالینمیش و اقلیتین دیلی هامیه زورلا قبول ائدیلمیشدیر. ایرانین آدینا پرشییا قویماقلار، انگلیس استعماری ایراندا فارس دیلینی حاکیم ائتمیشدیر. فارس دیلی بوگون ایران خالقلاری نین یوزه اوتوزونو تشکیل ائدیر، آما رسمی دیل تانینیر بیر حالداکی تورک دیلی ملتیمیزین یوزه قیرخینی تشکیل ائدیر بو رسمیلیکدن محروم قالیر. دیل آزادلیغی بوتون تاریخ بویو ایرانین قانونلاریندان ساییلمیشدیر و اسلام دینی دیللرین آزادلیغینا رای وئرمیشدیر. قرآندا دیللرین الوانلیغی تانری نین نعمت لریندن و تانری نین وارلیغینا بؤیوک بیر نشانه تانیتدیریلیر. آما بوگون اؤزلرینی مسلمان بیلن مسئوللار نه قرآنی رعایت ائدیلر و نه ده مینلر شهیدین قانی ایله یازیلان آنایاسانین 15 و 19جو اصل لرینی اجرا ائتمه یه اؤزلرینی مسئول سانیرلار. تکجه سئچگی زمانی چاتاندا اقوام مساله سینه مراجعت ائدیب و اؤزلرینه قوشون ییغیرلار. بیز، فارس دیلینی سئویریک و رسمی دیل کیمی اونا حؤرمتله توخونوروق، عئینی حالدا آنادیلیمیزی ده سئویریک و رسمیتله تانینماغینی ایسته ییریک.

   آنادیلی انسانین وارلیغینی، شخصیتینی یارادان بیر عنصر و عاملدور. انسانین دوشونجه سی و دونیا باخیشی آنادیلی ایله یارانیر. آنادیلی بوگون دونیادا انسانلارین اساسلی و بیرینجی حقلرینی تشکیل ائدیر و آنادیلینی بوغانلار نسل کشی اتهامینا محکوم دورلار. تاسوفلر اولسون کی 100 ایلدیر رضاشاهین ایش اوسته گلمه یی ایله دیللر ایراندا یاساق اولموشدور. بیر دیل کی مدرسه لرده اوخونماسین، رادیو تئلویزیوندا سسلنمه سین، سراسری بیر تریبونو اولماسین یاساق ساییلیر. 40 میلیون تورک دیللی خالقیمیز بوگون آنادیلی نین گؤزه للیگیندن و نعمتیندن محروم دورلار.

   تکجه جمهور باشقانی یوخ، بلکه "شورای نگهبان قانون اساسی" 15جی اصلین اجراسیندا قانونو آیاق آلتینا قویوب و دیلیمیزی سیخینتی - بوغونتویا قویموشدور. بو اصلین اجراسی بوتون ایران خالقلاری نین اساس ایسته یی دیر. شورای نگهبان قانون اساسی سانکی تکجه کاندیدالاری سئچمه ده مسئول دور؟! بیر حالداکی قانون اساسی نین اصللری نین اجرا اولونماماسینین اصلی مسئولو ائله بو شورای نگهبان دیر. آدی اوستونده دیر شورای نگهبان قانون اساسی. اگر بوگون 44جو اصل غلط اجرا اولموش و اؤلکه میزده اوغرولوق، اختلاس، رانت موجوددور اونون مسئولو همین شورای نگهبان قانون اساسی دیر. اگر 15جی اصل، 19جو اصل قانون اساسیدان اجرا اولمور مسئولو شورای نگهبان قانون اساسی دیر.

   15جی اصلین اجراسی 40 ایلدیر ملتیمیزین یوزه 70یمین ایسته یی دیر. وطنیمیزده تورکلر، کوردلر، عربلر، تورکمنلر، قاشقاییلار، بلوچلار و باشقا باشقا خلقلر اؤز دیللرینی سئویب آنادیللرینده اؤیرنمه یی و اؤیرتمه یی مدرسه لرده ایسته ییرلر. بوگونه قدر بو ایستک قاباغیندا اؤزلرینی سایمامازلیغا وورموشلار. آنجاق ملتیمیزین البیرلیگی و صمیمیتی، بو قانونون اجراسیلا اله گله بیلر. اؤلکه نین بیرلیگی - بوتوولوگو خالقیمیزین اورک بیرلیگی له الده ائدیلیر. هئچ بیر خارجی دوشمنه ده میدان وئرمه مه لی ییک. بیز ایرانین بوتولویونو و خالقیمیزین بیرلیگینی ایسته ییریک. رضاشاهین سیاستلرینی بوشلاییب، قرآن قانونلاری نین اجراسینی ایسته ییریک. دیلیمیزین مدرسه لرده اوخونماسینی، تورک دیلی نین فرهنگستانی نین قورولماسی بوتون آذربایجانلی لارین اساس ایسته یی دیر.

   اسفند آیی نین ایکیسی دونیا آنادیلی گونو تانینیر. 1952 جی ایلده بنگلادش ده داکا یونیوئرسیته سی نین اؤیرنجی لری اؤز آنادیللری نین رسمیتی اوغروندا  4 شهید وئردیلر و نهایت 1956جی ایلده دیللری رسمیت تاپدی آنجاق داها گئج اولموشدو و آردیجا 1971ایلده بنگلادش پاکستاندان آیریلدی. 1999جی ایلده فوروآلین 21ی اسفند آیی نین ایکیسی دونیالین آنادیلی گونو اعلان اولدو و 188 اؤلکه او جمله دن ایران اسلامی جمهوروسو اونا رای وئردی. بوگونو ایرانلیلارا تبریک دئییب، آنادیلی گونونو بیر فورصت ساییریق آنادیلیمیزین حقلرینی دولتدن ایسته یک. 2000 ایلیندن ایراندا تورک دیللی اؤیرنجی لر بیلیم یوردلاریندا بوگونو جشن توتورلار.

یونسکو هر ایل دیللرین دورومونا گؤره اعلانیه لر وئریر و دونیا دیللرینی آراشدیریب راپوتلار وئریر. بو راپورلارا گؤره ایراندا 8 دیل آرادان گئتمه حالیندادیر. خلج دیلی، قاشقایی دیلی ده بو 8 دیللر آراسیندا گؤرونور. یونسکو اعلان ائتمیشدیر کی هر بیر دیل مدرسه لرده اؤیرنمه سیستمینه داخیل اولماسا، رادیو تلویزیوندا وئرلیشلری اولماسا، آرادان گئتمه حالیندا ساییلیر. بئله اولورسا، ایراندا 40 میلیون تورک دیللی خالقین دیلی آرادان گئتمه حالیندادیر.

   تورک دیلی نین ایراندا زنگین بیر ادبیاتی واردیر. بو ادبیات او قدر زنگین دیر کی دونیادا تانینیر. فضولی نین اثرلری، عمادالدین نسیمی نین غزللری، اوستاد شهریارین حیدربابایا سلامی بوگون 37 اؤلکه ده مدرسه لرده اوخونور و 18 مملکتده رسمی صورتده اوخونور، آما اولا بیلر اؤز وطنینده یاساق اولسون؟ مسئوللاریمیز بونا جواب وئرمه لی دیرلر. اولما تصمیم توتموشلار دیلیمیزی نابود ائتسینلر؟ اینانین کی بو ایش باجاریلماز بیر ایشدیر. بیزیم دیلی رضاشاه کیمی قولدور نابود ائده بیلمه دی. دیلین ایچینده اولان قووه لر قویماز بو دیل آرادان گئتسین. اوزونوزو قاراتمایین. تاریخدا اوزوزو قارا ائتمه یین. اسلام دینی بونا اجازه وئرمه ییر، انسانیته اوز گتیرین. ایرانین بیرلیگینه – بوتوولوگونه احترام قویون. حقوق بشر بونو دئییر کی دیللر آزاد اولمالی دیر. قولاغینیزدان پامبیقلاری چیخارین. آنایاسانین 15جی اصلینی اجرا ائدین. رضاشاهین نوکرلرینه اویمایین. ایران خالقلاری نین بیرلیگینه احترام قویون. تورک دیلینی مدرسه لره گتیرین. تورک دیلی نین فرهنگستانینی تاسیس ائدین و امین اولون کی ایرانین باشی اوجالیغی دونیا اؤلکه لری آراسیندا تکجه تورک دیلی نین رسمیت تاپماسیلا مومکوندور.