حسین منزوی – سلطان غزل فارسی و پایبند به فرهنگ بومی

بی تردید منزوی را باید بزرگترین و معروفترین شاعر معاصر زنجانی دانست که شهرتش در همه جای ایران پیچیده و هنر شعریش مورد پذیرش شعردوستان و ادیبان قرار گرفته است. او سرایش شعر ترکی را از سال ۱۳۷۰ به بعد جدی گرفته است در حالی که در این زمان در غزل فارسی یکی از پرچمداران غزل مدرن فارسی شناخته شده بود. او سرودن شعر ترکی را با بایاتی و قوشما آغاز کرد و با آفرینش “دومان” به جایگاهی بلند در ادبیات معاصر آذربایجان دست یافت. فراموش نمی‌کنیم که منزوی با شروع انتشار هفته نامه “امید زنجان”، مسئولیت صفحه ادبی این هفته نامه را با عنوان “امید در امید” بر عهده گرفت و توانست جوانان شعردوست زنجانی را در کلاسهایش گرد آورد که امروز برخی از آنان به شاعران پخته­ و صاحب­‌نام امروز تبدیل شده اند.

ادامه نوشته

داش آكُل / صادق هدايت / ترجومه : علیرضا ذیحق

«داش آكل» ايله «كاكا رستم» ين قانلي بيچاق اولدوقلاريني بوتون شيراز اهلي بيليردي. بيرگون داش آكل قديم كي پاتوقي «دوميل» قهوه‌خاناسيندا ديزلري اوسته چؤمبله‌ن اوتورموشدي. بير بيلدير چين قفسي ايسه كي اوزه رينه بير قيرميزي پارچا سالمينشدي يانيندا ايدي و بارماقي نين اوجو ايله ير تيكه بوزو سوكاساسيندا چالخا‌ليردي. بو آندا بيردن كاكارستم يولدان يئتيردي و توخونان بير باخيش لا، داش آكُلا گؤز ديكدي و ألي شاليندا گزه‌ركن گئتدي اوز به اوز سكي‌ده اوتوردي. سونرا اوزونو قهوه‌چي شاگيرده توتوب دئدي‌: « آآآي اوغلان بي‌بي بير چاي گتير گؤروم.» داش آكل معنالي بير باخيش لا قهوه‌چي شاگرده باخدي. او تهركي قورخودان اؤزونو ايتيريب كاكانين سؤزونو سانكي ائشيتمه‌دي. ايستيكان‌لارين بوروش جامدان چيخارار كن سو سطيلينه باسيب سونرا اونلاري بير به بير اهمالجا قورولوردي. حوله‌ني ائله استاكنلارين جانينا چكيردي كه اونلارين قيژها قيژ‌سسي آيدينجاسينا ائشيديليردي. كاكارستم بوسايمامازليق دان غضب‌لندي. يئني‌دن باغيردي: «مه مه مگه كارسان!؟ سه سه سنله‌نم!»

ادامه نوشته

اغری قارا - حئکایه / رقیه کبیری

(دونیا تئاتر گونو موناسیبتیله «میرزه‌باغیر حاجی‌زاده»‌نین خاطیره‌سینه تقدیم اولونور)

آجلیقدان قورساغیم دارالیب. یئمه‌یه بیر شئی تاپیم دئیه پاساژدا سوله‌نیرم.۱ آیاقلاریم دالیمجا سورونور. خورشید مئیخاناسینین پیلله‌سینده ایلشمیش کورمیررحیم گؤرمز گؤزویله منی گودن کیمی‌دیر...

ادامه نوشته

آرزولار بیتن دئییل! / کریم گول اندام

ین یئرده قوناق قالسان ،

مین قوناق یولا سالسان

مین دوستونا ال توتوب

مین دوشماندان اؤج آلسان

ان چتین یاریشلاردا ،

كسكين غلبه چالسان

قیزلارینلا فخر ائدیب ،

اوغول دئییب اوجالسان

غیرت ایله یاشاییب

حؤرمت ايله قوجالسان

یئنه ده دویاجاقسان

بوحیاتین سئوداسی

باشیندان اؤتن دئییل

آرزولار بيتن دئییل !...

آردی وار...

ادامه نوشته

دوکتور رضا براهنی‌نی خاطیرلارکن

تانینمیش آذربایجانلی تورک ادبیاتشوناسی، شاعر و یازیچی‌سی دوکتور رضا براهنی، فروردین آیی‌نین بئشینده جومعه گونو سحر ساعاتلاریندا کانادانین تورونتو شهرینده ۸۶ یاشیندا وفات ائتدی(۱۴۰۱). دوکتور براهنی ۱۳۷۰جی ایللرین اورتالاریندا کانادایا کؤچوب و ۳۰ ایلدن آرتیق بو اؤلکه ده یاشادی.

ادامه نوشته

توبه نامه احمد کسروی

توبه نامه احمد کسروی

این مقاله به همین عنوان «اللغة التركیة فی إیران» به قلم احمد کسروی و در مجله «العرفان» سوریه، جلد ۸، شماره ۲، نوامبر ۱۹۲۲ و به زبان عربی چاپ گردیده است. این مقاله بعدها توسط پروفسور اوان زگال، كسروی شناس و ریاضیدان معاصر آمریكایی به انگلیسی ترجمه شده است. ترجمه فارسی مقاله نیز از پروفسور محمدعلی شهابی شجاعی است.

ادامه نوشته

بابک – آذربایجانین ملی تورک قهرمانی

م. کریمی

اؤزت:

آذربایجان تاریخینی باشقالاری­نین یازیلاریندان اوخویوروق. بللی­دیر اونلار اؤز باخیشلاری و گاهدان ایستک­لری اساسیندا بیزیم تاریخی یازمیش، گاهدان دَییشیب و حتا تحریف ده ائتمیشلر. زمان سوره­ سییله بوگون علمی امکانلارین چوخالماسی و گیزلی قالمیش سندلرین آشکار اولونماسی، یئنی آراشدیرمالار، سندلر و فیکیرلرله تاریخیمیزه باخماق ضرورتی حیس اولونور. دوغروسو بودور کی بو ساحه­ ده درین بوشلوق واردیر، عئینی حالدا قونشو اؤلکه­ لرده یارانان نظریه ­لردن ده خبرسیز قالمیشیق. آذربایجان تاریخینده گوونمه ­لی زیروه ­لر واردیر، خبرسیز قالماغیمیزدان آسیلی اولاراق اونلاری بیزدن آلیب باشقا بیر بویا ایله بیزه تانیتدیرمیشلار. بوگون بیر چوخلو قونولاری باشدان اؤیرنمه ­لی و یئنی باخیشلا باخمالی­ییق. بابکین سیماسی دا تحریفلرله اوز-اوزه گلن و دَییشدیریلن سیمالارداندیر. بو مقاله چالیشیر بابکین سیماسینی اعتبارلی قایناقلارا دایاناراق آچیقلاسین. بو یولدا باشقا عالیملرین ده آختاریشلارینا موراجیعت اولونوب و الده ائدیلن سونوجلار سئویندیریجی­دیر.

آچار سؤزجوکلر: تاریخ، بابک، آذربایجان، تاریخ علمی، تاریخ نظریه ­لری.

ادامه نوشته

مرضیه احمدی اسکویی

من یک زنم

با دست‌هایی که از تیغ بُرنده‌ی رنج‌ها

زخم‌ها دارد.

زنی که قامتش از نهایت بی‌شرمیِ شما

در زیر کار توانفرسای

آسان شکسته است.

زنی که پوستش آیینه‌ی آفتاب کویر است

و گیسوانش بوی دود می‌دهد.》

بر صفحات تاریخ سراسر رنج و سرکوبِ ستیز با سانسور این سرزمین، نام زنان بسیاری چون ستارگانی نامیرا می‌درخشد. زنانی که همواره جان بر کف، نبرد با دشمنان آزادی و ستم‌ورزان را پی گرفته‌اند و امروز نیز بی‌هراس از زندان و گلوله و باتوم در خیابان، ندای«زن، زندگی، آزادی» را با حنجره‌های زخمیِ خود فریاد می‌کنند.مرضیه

ادامه نوشته

سونقور تورکجه سینده بیر شعر / سعید رابعی

🌺 « گلمه‌روُ » 🌺

سونقور تورکجه سینده بیر شعر / سعید رابعی

کوچه‌نی هامی سپردیم گلمه‌روُ

ناغاره یاغلوُز اوْتردیم گلمه‌روُ

گوُن‌لری حسرتنه ووُردیم باشه

هفته‌نی آیه چاتردیم گلمه‌روُ...

ادامه نوشته

بهزاد بهزادی - آزربایجان عالیمی

هانسي بير عالم، يازيچي، بيلگين خدمت هدفيله، عشق اساسيندا، بير پاي اوممادان عمرونو ياراديجيليغا صرف ائتميش، هميشه­ ليك خلقين اوره ­يينده ياشاميش و اؤلمز اولموشدور. ائلينه، ديلينه، يوردونا خدمت ائتمك آرزيسيندا اولان انسان، اونون وارليغيندا بوشلوغو آختاريب دولدورماق هوسينده اولار؛ اؤز باشي ­نين اوجاليغيني خلقي­نين باشي اوجاليغيندا آختارار. ائل اوجالديقجا، او دا اوجالار؛ ائل وار اولدوقجا، او دا وار اولار!

ادامه نوشته

ميرزا حسين كريمي مراغه ای

ميرزا حسين كريمي 1310جي ايلده ماراغانين مؤمين و ديندار بير عائله ­سينده آنادان اولدو. ماراغا قديم زامانلاردان يوزلرله بؤيوك سؤز و دوشونجه عالم­لرين آنا يوردو اولموش؛ اوحدي، عبدالقادر، اشرف، درويش، دخيل، شكوهي، ذاكر كيمي عالم‌لري اؤز قوينوندا بؤيوتموش و بوگون‌ده بويورد بئله انسانلاردان و ياراديجي عالم‌لردن بوش دئييلدير. ميرزا حسين­ين آتاسي مرحوم ذاكر مراغه‌اي باققالليق و شام دوزه‌لتمه ايشينده چاليشاراق، يازيب ياراديردي ده. اونون اوغلو، ميرزا حسين، اونون بير سيرا اثرلريني اؤز دفترلرينه سپه‌رك، اونلارين يايماسينا كؤمك ائتميش، آنجاق مستقل بير صورتده ياييلماسي داها لازم­دير.

ادامه نوشته

نسل کسی فرهنگی آذربایجان

متن سخنرانی

26/9/1401

76 سال از واقعه شوم کتابسوزان 26 آذر 1325 می گذرد. روزی که رژیم پهلوی و حامیان خارجی اش اوج ضدیت خود را با سنن و فرهنگ آذربایجان نشان دادند. مراسمی که خود آنرا جشن کتابسوزان می نامند چند روز پس از سرکوب خونین دولت ملی آذربایجان در تمام شهرها و روستاهای آذربایجان صورت گرفت. تمام کتاب های درسی و دیگر آثاری که حکومت ملی آذربایجان به زبان ترکی آذری به چاپ رسانده بود، به آتش کشیده شد. خلق آذربایجان این فاجعه را هرگز فراموش نخواهد کرد. چهره ی کریه نظام شاهنشاهی در پایان آخرین شاهش نمایان شد و نشان داد که هرگز چنین نظامی برای آذربایجان دل نخواهد سوزاند آنچه می سوزاند کتاب است و فرهنگ. مردم این حس را با پوست و استخوان خود لمس کردند و دیگر برای ابد به چنین نظامی آری نخواهند گفت.

ادامه نوشته

آذربایجان دایانیش شعری (شعر مقاومت آذربایجان)

هر میلتین ادبیاتی، اونون تاریخ و یاشاییشی‌نین گوزگوسودور. معاصر آذربایجان ادبیاتی دا، اؤلکه‌میزین آیدین - دورو آیناسی‌دیر. شاه رژیمی‌نین سیخینتی و بوغونتوسو، 60 ایل تامام خالقیمیزا قان اؤتدوروب و تاریخیمیزین قارا لکه‌سینی یاراتمیشدیر. بو ایللرده دیلیمیز یاساق، ائللریمیز دوستاق و یاشاییش آغیر اولموشدور. تاریخی یازانلار استبداد حاکمیتینه باغلی اولدوقلاری اوچون یالان یازسالاردا، شعریمیز یالان دگیل و ادبیاتیمیز بو دورومو دوزگون گؤسترمیشدیر.

ادامه نوشته

شعر مقاومت آذربایجان

آذربایجان دایانیش شعری

انتشارات پینار، کرج، 1389، 262ص

اؤن سؤز

هر میلتین ادبیاتی، اونون تاریخ و یاشاییشی‌نین گوزگوسودور. معاصر آذربایجان ادبیاتی دا، اؤلکه‌میزین آیدین - دورو آیناسی‌دیر. شاه رژیمی‌نین سیخینتی و بوغونتوسو، 60 ایل تامام خالقیمیزا قان اؤتدوروب و تاریخیمیزین قارا لکه‌سینی یاراتمیشدیر. بو ایللرده دیلیمیز یاساق، ائللریمیز دوستاق و یاشاییش آغیر اولموشدور. تاریخی یازانلار استبداد حاکمیتینه باغلی اولدوقلاری اوچون یالان یازسالاردا، شعریمیز یالان دگیل و ادبیاتیمیز بو دورومو دوزگون گؤسترمیشدیر.

ادامه نوشته

ائلیمیزین نیسگیل قالاغی

پروفسور محمدتقي زهتابي

م. کریمی

پروفسور محمد تقي زهتابي آذربايجان چاغداش ادبياتي­نين سؤنمز اولدوزو، پارلايان سيماسي­دير. ائليميزين باشيني دنيا خالقلاري آراسيندا اوجالدان، تاريخيميزين قارانليق بوجاقلارينا ايشيق ساچان، چاغداش شعريميزين زيروه ­سينده دايانان بؤيوك شاعر، تاريخچي و ائل اوغلودور. خالقيميز بئله بير اوستاد، غيرتلي و عالم اوغلونا دونيا بويو و تاريخ بويو گووه ­نه­ جكدير.

محمدتقي ۱۳۰۲ اينجي گونش ايلي آذر آيي ­نين ۲ سينده شبسترده دنيايا گلدي

ادامه نوشته

حبيب ساهر/ ائلیمیزین اورک سیزیسی ، م. کریمی

«چاغداش ادبياتيميز» كتابيندان سئچيلن آغیر بیر حصّه، بؤيوك شاعريميز، مقاومت شعريميزين سارسليماز تمثيلچي­سي حبيب ساهره باغلانميشدير. شُبهه‌سيز حبيب ساهر بيزيم چاغداش شعريميزه ان ائتكي‌لي ايز قويان؛ چاغداش شعري، كلاسيك و باغلي فكرلي شعردن آييران شاعردير. آنجاق نه يازيق‌كي خالقيميزین طالعي‌كيمي، اونون شرفلي آدي هميشه دالدادا قاليب و اؤز ده­يري بيله­سينه وئريلمه­ييبدير. عؤمور بويو ادبياتيميزا اوره‌يي يانان، اوندا يئني جيغيرلار چكمه­يه جان آتان، خالقينا بير ده­يرلي اثر تقديم ائتمه­يه چاليشان، خلقيميزده يئني روح يارادان، ايگيرمينجي يوزايلين رئاليست شاعري حبيب ساهر اوچون هله ده ده­يري قدر مقاله يازيلماييب، اثرلري آراشديريلماييب و نهايتده تانينماييبدير. بيزيم آناديليميزده مكتب- مدرسه اولماديغي اوچون، شاعرلريميز و اونلارين درين فكر دونيالاري دا تانينماميش و بوبشريتين دوشونجه خزانه­لري بشريتدن آلینميشدير. بوگون گؤرکملي و پارلاق شخصيت‌­لريميزي گنج نسيل­لره تانيتديرماق، اونلارين اؤلمز اثرلريني يئني نسيل‌لره چاتديرماق ان بؤيوك وظيفه­ميزدير. . .

ادامه نوشته

1 – آذربایجان ادبیاتی دموكراتيك دؤورونده

رضا شاهين قولدولوغو سونا چاتاراق، ايراندا بير آزادليق نفسي گزير. آذربايجان هميشه‌كي كيمي اؤز اؤنجولويونو گؤسته‌رير و بوتون ايراني دموكراتيك بير سيستمه چكمك اوچون، ملي آزادليق يولونو هامبارلايير و بير ايلليك آذربايجان ملي حكومتيني قورور و بونونلا دا دموكرات ادبيات يارانير. يوزلرجه گنج شاعرلر- يازيچيلار، قادينلار و اركك‌لر ال- اله وئريب ديكتاتورلوغو ائشيگه سورمكله خلقيميزين ديليني و ادبياتيني گلیشدیریرلر. بير ايلده يارانان عمراني، صنعتي و ادبي ايشلر، پهلوي سلسه‌سي‌نين 50 ايلينده اولماميشدير. آنجاق امپرياليست‌لر ده اؤزلريني خطرده گؤروب، دموكرات حركاتيني بوغورلار. حركت بوغولورسادا، آنجاق فكر- دوشونجه و اونون حاصيلي اولان ادبيات هله‌ده‌ ديري­دير . . .

ادامه نوشته

مفتون امینی دونیاسینی دَییشدی

یدالله مفتون اميني آذربايجان­نين دَيرلي و گؤركملي سيمالاريندان ديركي ايلك اؤنجه فارس شعرينده آد قازانيب، آنجاق آناديلينده ده گؤزه‌ل و قالارقي اثرلر ياراديبدير. ياراتديغي شعرلر اساسيندا، بوگون حقلي اولاراق آذربايجان ادبياتي­نين گؤركملي سيمالاريندان ساييلير. مفتون، بير مبارز و ساغلام انسان­دير. او، فارس شعري­نين زيروه ­سينده دايانيب و فارس شعري­نين بؤيوك شاعرلريله قوشا ياشايير. مفتونون شعر موضوعلاري چوخ درين و اساسلي سئچيله ­رك، يازديغي اثرلرده دوشونجه و شاعرانه دويغو ياتيبدير، حتّا تورك ديلينده اؤزو اوچون بير شيوه ياراديبدير و يئني موضوعلاري بيزيم شعريميزه آرتيريبدير. آنجاق خالق ايچينده شعرلري تانينماييب و قارشيلانماييبدير، بونون اصل دليلي بودور كي بيزيم شعريميز، ديليميزين روحوندان آسيلي اولاراق اؤزونه مخصوص سازي و سؤزو واردير و اؤز­لليك­لري ديليميزدن اورتايا چيخير و بيرده خالقيميزين قديمدن بوگونه قدر كئچميشي و بوگونكو دورومونا باغلي­دير. هر حالدا مفتونون شعر دنياسي، درين، گئنيش و شاعرانه­ دير و شاعر هئچ زامان اؤز آنا ديليني ايتيرمه­ ميش، بلكه د­يرلي اثرلرده ياراتميشدير.

ادامه نوشته

گیزلی خیاللار شاعری / دوکتور صدیق

گیزلی خیاللار شاعری

شعر، اصلینده عادی دانیشیقدا دیله گتیره بیلمه‌دیگیمیزلری، تأثیر ائدیجی بیر شیوه ایله بیان ائتمك اوچون یارانمیشدیر. یاخشی شعر ایسه اودور كی، عادی دانیشیق و عادی دیل علیهینه عصیان قیلسین و شاعری دیله گله بیلمه‌ین سؤزلری دئمگه وادار ائتسین.

ادامه نوشته

دؤكتورحسين محمدزاده صديق

ادیبان آذربایجان نیز چون وطنمان و زبان مادریمان همواره مظلوم واقع شده اند. نگاهی هرچند کوتاه به تاریخ معاصر آذربایجان نشانگر این امر است که زبان مادری ما با وجود خدمات هزاران ساله اش به دنیای بشریت و دارا بودن صفحات زرینی از ادب و هنر، امروز از طرف عده ای ضد بشر و شوونیست به انواع تهمتها و توهینها معروض مانده و جلوی روند بالنده و شکوفایی بی نظیر زبان و ادب ترکی را در میهن عزیزمان گرفته می شود. ادیبانی که امروز نسبت به زبان و ادب بومی خویش عشق می ورزند از این جور و ستمها محفوظ نیستند.

دکتر صدیق از جمله نویسندگان خستگی ناپذیر، شاعری متعهد و مترجمی با قلمی برنده است که سالها در برابر ستم شاهنشاهی و شاه غدار پهلوی ایستاد. با وجود زندان و تبعید و انواع دیگری از آزارهای ضد انسانی رژیم ستمشاهی لحظه ای از حقوق حقه ی ملتش غافل نشد. . .

ادامه نوشته

استاندارد تورکجه میز / دیلیمیزین بوگونکو دورومو

دانیشیق متنی

م. کریمی

19/02/1401

سئویملی دوسلار! بوگون معیار و یا استاندارد دیلیمیزدن دانیشماق ایستردیم.

بونا اینانیریق کی تورک دیلی ایراندا آرادان گئدن دئییلدیر، آنجاق بیر سیرا آخساقلیقلار اونو تهدید ائدیر و بو تهدید ده اساسلی و دانیلمازدیر. بونا چاره قیلماق گره کیر. بوگون دیلیمیزین آخساقلیقلاریندان نئچه سینی سایماق ایستردیم و اونون اؤنونو آلماق اوچون اؤز فیکیرلریمی اورتایا قویاجاغام و سیز عزیزلردن بو ساحه ده فیکیرلرینیزی ائشیتمک ایسته ییرم:

1 ) ایلک اؤنجه دیلیمیز کئچن یوزایلین غلط سیاستلریندن آسیلی اولاراق فاذری (فارسی – تورکی) اولماغا گئدیر. البته فاصله­سیز ده عرض ائدیم: دیلیمیزین ماراقلیلاری چوخالماقدادیر. دیلیمیز کمیت یؤنوندن ضعیفله سه ده، کیفیت باخیمیندان طرفدارالاری چوخالمادادیر. همین عامل دیلیمیزین آرادان گئتمه سی نین قارشینی آلیر. هر حالدا رسمی اداره لرده، رادیو – تلویزیوندا و تورکجه مئدیامیزین اولمادیغیندان فاذری آدلی بیر دیل، داها آرتیق خالق ایچینده یئر آلیر. فارسیجا سؤزجوکلر، اؤزللیکله فارسیجانین دئییم طرزی و گرامری بیزیم دیلیمیزده ایشله نیلیر. رادیو – تلویزیون و اداره لر بو دورومون گوجلنمه سینده داها آرتیق رول ایفا ائدیر. تورک ترکیب لری یئرینه فارسیجا عنوانلار گونو – گوندن دیللره دوشور. داها بوگون هامی اداره لرین عنوانینی و پروژه لری ده فارسیجا ایشله دیلر، مقلا دئییلیر : "سازمان بهزیستی استان تهران". و بئله – بئله ترکیب لر دیلیمیزین قایدالارینی پوزور.

بورادا بو آخساقلیغین قارشینی، دیلیمیزین رسمیت تاپماسییلا آلماق اولور. بو ساحه ده چوخلو سؤزلر واردیر.

  

  

ادامه نوشته

دیلیمیزین گؤزه للیک لری و اؤزه للیک لری – 20

م. کریمی

دانیشیق متنی

11/11/1400

دیلین گؤزه للیگی نی ساخلاماق اوچون اونون دوزگون یازماق لازیمدیر. نه گؤزل کی دیلیمیزین یازی قایدالارینی دوزگون اؤیره نیب و دیلیمیزی دوزگون یازاق.

هر دیل یازێیا گئچمک اوچون اؤزۆنه بیر خط، بیر الفبا سئچمه‌لیدیر. دیلین علمی قواعدی‌نین بیلمه‌سی و رعایت ائدیلمه‌سی نه قدر مهمدیرسه، خط و الفبانین دا قایدالارینی بیلمک و رعایت ائیله‌مک بیر او قدر اؤنملی­دیر.

کئچن هفته دیلیمیزی یازماق اوچون استفاده اولونان خط لر حاققیندا دانیشدیق.

ادامه نوشته

دیلیمیزده یازیلان سؤزلوکلر / م. کریمی

دیلیمیزین گؤزه للیک لریندن دانیشاندا او قدر بؤیو فضا و گئنیش بیر میدان ایله اوز – اوزه گلیریک کی تاسوفله هله خالقیمیز بونلاردان خبرسیز ساخلانیلمیشدیر. دیلیمیزین یاساق اولدوغوندان بیر چوخلو کتابلار هله کتابخانالاردا توز آلتیندا قالمیش، البته بیر چوخونو دا فارس وطنداشلاریمیز تعصب اوزوندن آرادان آپارمیشلار و هله ده بو بشری جنایتدن چکینمه ییرلر و فرهاد حکیم زاده لری خارجی اؤلکه لره گؤنده ریب مأموریتلر تاپشیریرلار. آنجاق دیلیمیزده گؤزل سؤزلوکلر یازیلمیش و 1000 ایلدن آرتیق بو گئدیشین تاریخی واردیر. من بوگون دیلیمیزین گؤزه للیک لری و اؤزه للیک لری حاققیندا دانیشیغیمی بو قونویا اختصاص وئریرم.

ادامه نوشته

دیلیمیزین گؤزه للیک لری و اؤزه للیک لری – 15 / م. کریمی

دانیشیق متنی

29/9/1400

کتاب دده قورقود

   کتاب دده­قورقود، تورک دونیاسی­نین، اؤزه ­للیکله آذربایجانین دونیا ادبیاتینا باغیشلادیغی ان دَیَرلی و محتشم بیر کتابی­دیر. بو کتاب بیر سیرا عالیملرین نظریجه آذربایجان تاریخی­دیر. اوسطوره دؤورونون دوشونجه­لرینی و آذربایجان خالقی­نین عنعنه ­لرینی، قهرمانلیق روحونو و یاشاییش طرزینی گؤسته­ ریر. بو کتاب، تاریخین درینلیک­لریندن گلیر. دده قورقود کتابی عینی حالدا دیلیمیزین تاریخی، ایلک ادبیاتی، و گؤزه للیگینی آشکارا چیخاران اثری دیر. دده قورقود نظم و نثرلردن عبارت بیر اثردیر. هم نثر دیلیمیزده و هم نظم بؤلوموندن ادبی دیلیمیزه بؤیوک بیر وثیقه دیر. بوگون بو اثر، نثر فورماسیندا و نظم یازیلاریندا، هابئله سادالاشمیش فورمالاردا دا چاپ اولوب – یاییلیبدیر. آنجاق بونلارلا کیفایتلنمک اولماز، اونو دقیق اوخویوب، باشقا اثرلرله توتوشدوروب، انسانی جنبه لرینی منیمسه مک لازیمدیر.

دیلیمیزین بیر چوخ گؤزه للیک لرینی، اؤزه للیک لرینی بورادا گؤروروک. آنجاق بو محتشم اثری نئچه ساحه ­دن آراشدیرمالی ییق:          

ادامه نوشته

دیلیمیزین گؤزه للیک لری و اؤزه للیک لری – 14 / م. کریمی

دانیشیق متنی

22/9/1400

فعل لرین حاللاری و وجه لری

دوستلار، دیلیمیزده فعل لرین ساییسی نین چوخلوغو ایله برابر، زمانلارین دا ساییسی چوخدور. تازه وجه لری ده چوخدور. یعنی حاللار دا بوللو – بوللودور. بو گئنیشلیک سبب اولور انسان دوشوندویونو – فیکرینی باشقاسینا یاخشی یئتیره بیلسین. دئدیک کی دیل تکجه باشقالارییلا ایلگی قورماق وسیله سی دئییل. البته دوغرودور کی ایلک وظیفه سی ائله همین ایلگی قورماقدیر، آنجاق بونونلا محدود اولماییر؛ بلکه فیکیرلشمک، دوشونمک و دویغولانماق دا ائله دیل طریقیله اولور. بیزیم فعل ده میدانیمیز گئنیش اولاندا داها دوغرو، داها گئنیش و داها اوره ییمیزدن کئچن کیمی دوشونه بیله ریک و بو دوشونجه نی دیل امکانلارییلا کاغاذ اوسته گتیره بیله ریک. دیل انسانین ایچ اوزونو ده آشکارا چیخاریر. ایچ حاللارینی بروزه چاتدیریر. تورک دیلی بو یؤندن چوخ درین، گئنیش، گوجلو و گؤزل دیر.

ادامه نوشته

دیلیمیزین گؤزه للیک لری و اؤزه للیک لری – 13 / م. کریمی

15/09/1400

دانیشیق متنی

سایلار

   انسان اسکی زمانلاردان سایماغا احتیاج دویموش و دیلچی­لرین دئدیکلرینه گؤره ایلک خط نمونه­لری سایلاری گؤسترمک اوچون یارانمیشدیر. باشقا سؤزله دئسک، انسان هر بیر شئی­دن اؤنجه اؤزونو تانیماغا چالیشمیش و ایسته­میشدیر اللری­نین، آیاقلار­ نین ساییسینی، بارماقلاری­نین ساییسینی بیلسین. بونون اوچون سایماغا احتیاج دویموش و یاواش – یاواش سایماغا باشلامیشدیر. سونرالار انسانلار اؤز مال – داوارلارینی بیر شکیل چکمک و اونلارین ساییسینی بللندیرمک اوچون نشانه لر یازیسینی یاراتمیشدیر. بئله لیکله انسان ساییلاری اختراع ائتمیش و یازی کیمی ده ثبت و ضبط ائتمه یه چالیشمیشدیر. بئله­لیکله عدد،  رقم و سایی یارانیر. آما بوگون ده سایی انسان یاشاییشیندا اؤنملی بیر مسئله کیمی اورتایا گلیر و تاریخ بویو بو ساحه­ده علم­لر یارانمیش. گون او گون اولوبدور کی هر بیر علم، سایی ایله بیلینمه­ده­دیر و سایی تامام علم­لرده اساسلی بیر دیرک کیمی تانینیر. البته تامام دیللرده سایی واردیر، آنجاق بیر سیرا دیللرده اولقونلاشمیش و بیر سیرا دیللره باشقا دیللردن گلمیشدیر.

ادامه نوشته

یاندیریلان کیتابلار / صمد وورغون

جللاد! سنین قالاق- قالاق یاندیردیغین کیتابلار
مین کمالین شؤهرتی‌دیر، مین اوره‌یین آرزیسی….
بیز کؤچه‌ریک بو دونیادان، اونلار قالیر یادیگار؛
هر ورقه نقش اولونموش نئچه اینسان دویغوسو،
مین کمالین شؤهرتیدیر، مین اوره‌یین آرزیسی….
×××

ادامه نوشته

بر بالاترین شاخه ی درخت بلبلی آواز برداشت… / فروغ اسدپور

در بزرگ داشت خاطره ی خون بار و باشکوه حکومت ملی یک ساله ی آذربایجان و اهمیت آن
در پاسخ به پرسش اخبار روز در این باره

در باره ی یک تاریخ مطلقا خطرناک

مقدمه:

متن زیر، حاصل شیرجه ­­ای است ناشیانه به ژرفای یک تاریخ بلند، خون­بار، پر از آب چشم، پر از مقاومت و سرکوب­، پر از تجاوز به زنان و کشتار مردم بی­ پناه و بی ­سلاح از سوی ارتش شاهنشاهی، پیچیده و پر فراز و نشیب، به قصد دست­ یافتن به هسته ­ی اصلی آمال و آرمان حکومت ملی یک­ساله ­ی آذربایجان. به دلیل خصلت «شیرجه»ای و برشی که ذهنم زیر تاثیر آن به سر می­ برد، فرایند نوشتار و «تولید» متن به ناگزیر حالتی خیره به برخی نکات خاص و پراهمیت را یافته، و آکنده است از انقطاع درون متنی که شاید اگر فرصتی می­ بود به قوام و کمال در سطح بالاتری دست می­ یافت. به رغم کم داشت­ های متن، تصمیم به انتشار آن گرفتم تا ادای احترام کنم به یادمان رهبران فرقه­ ی دمکرات آذربایجان و هواداران و فداییان آن و در ضمن هلهله کنم خاطره­ ی شکل­ گیری مفهوم «ما مردم» را در آذربایجان. من بنا به ضرورت هستی­ شناسانه و معرفت­ شناسانه، جهان را با چشم های خودم، خویشانم، همه ­ی آن دهقانان و زحمتکشان دستخوش آپارتاید فرهنگی و سیاسی و اقتصادی و انسان­ های والایی می­ بینم که آمال و آرمان ملی و رهایی­ بخش فرقه را ارج گذاردند، برای آن در حد توان خود ­جنگیدند و پیام پیکار رهایی ­بخش را تا جای ممکن به همه جا ­گستردند. کسانی که بسیاری از آنان امروز درگذشته­ اند و در بین ما نیستند. اما غیاب در یک سطح حتما به معنای غیاب به معنای مطلق کلمه نیست. آن که در یک سطح غایب است در سطح دیگری حاضر است. اما بر من است که پژواک صدای ایشان در این سطح از «حضور» باشم.

ادامه نوشته

خرداد ماه سالروز تولد شاعری بزرگ است که هفتاد سال در ادبیات فارسی درخشیده و هر بار با نشر دفتر شعرش، تحولی در شعر ایران را رقم زده و ادیبان و شعرشناسان را شگفت زده کرده است. او، درخشانترین چهره ی شعر فارسی، همچنین ترکی ایران است. شاعر دو زبانه ای که در هر دو زبان جزو شاعران طراز اول ایران بشمار آمده و صاحب سبک و اندیشه های والاست. او، کسی نیست جز یدالله امینی، که با تخلص مفتون، شعرشناسان را مفتون شعر ساخته است. . .

ادامه نوشته

آذربايجا‌نین “ويکتور هوگو”سو : حبیب ساهیر / ائسمیرا فواد شوکورووا / کؤچورن: عباس ائیلچین

    حبيب ساهير ۱۹۰۳-جو ايلين ماييندا تبريز شهري‌نین سورخاب محلّه‌سينده دونيايا گلميشدير. آتاسي ميرقوام مشروطه اينقيلابي زاماني اؤلدورولوب ۵ ياشلي کؤرپه‌‌نین طالع قاپيسيني يئتيمليک، اؤکسوزلوک آدلي سيتم دؤيموشدور. حياتين ايلک آغير ضربه‌سيني آلان حبيبين بو اوغورسوزلوق بوتون عؤمرو بويونجا سانکي اونونلا بيرگه آدديملاميش، آغري-آجيلارلا دولو کدرلي ياشامي‌نین بونؤوره داشيني قويموشدور. چوخ-چوخ سونرالار خاطيرلرينده يازميشدي: “بئش ياشينا چاتديم. کنديميزده فيرتينا قوپدو. آتام بير پاييز گئجه‌سي قوناق گئتدي، بير داها دؤنمه‌دي. يئتيم قالديق. آلتيميزا کؤهنه کئچه سالديق، آجليق گؤردوک، کورلوق چکديک، بؤيودوک . . .

ادامه نوشته