عصیان باباییها در تاریخ آناتولی از جنبش های علمی و عرفانی بشمار می آید. اصل آنان از خراسان است و بسیاری از بزرگانی که امروز در آناتولی آرمیده اند در سده ی هفتم از خراسان برخاسته و به آذربایجان آمده اند. مدتی در این سرزمین - آذربایجان مأمن گرفته و با بسیاری از دانشمندان آذربایجان مراوده داشته و سپس با نزدیک شدن مغولان، همراه با برخی از دانشمندان آذربایجان بسوی آناتولی راه سپرده اند.
خواجه دُهّانی
خواجه احمد دهانی ایران تورک لری نین ان گؤرکملی سیمالاریندان بیری دیر. شاعیر ایلک دفعه سلجوقلو سلطانلاری چاغیندا خراساندان کؤچوب و آنادولویا گئتمیش و سونرا دا سلجوقلو سلطانیندان اجازه آلاراق اؤز آناوطنینه قاییتمیشدیر. دهانی آذربایجان تورک ادبیاتینین شاعیرلریندن تانینیر. بیلیندیگی کیمی، خراسان تورکجهسی آذربایجان تورکجهسینین بیر دالی تانینیر و تمام خراسان شاعرلرینین دیلی آذربایجان دیلی و ادبیاتیندان ساییلیر. خواجه احمد دهانی اسفراینلی حسن اوغلودان سونرا خراسانین ان تانینمیش تورکجه سؤیلهین شاعری تانینیر. دهانی غزل شاعریدیر، آنجاق بؤیوک بیر اثری ده سلجوقلو سلطانلارینین شاهنامهسیدیر. بو اثر فارسیجا اولموشسا دا بوگون الده یوخدور. سانکی بو اثر فردوسینین شاهنامهسی کیمی آنجاق روم سلجوقلولارین سلطانلارینا سؤیلنمیش و علاءالدین کیقباد (۱۲۲۰ – ۱۲۳۷) ایستهیی اساسدا یازیلمیش و اونا تقدیم اولموشدور. دهانی دا سونرالار همین سلطاندان ایسته میشدیر اونا خراسانا دؤنمک اوچون اذن وئرسین.
۱۴جو یوزایلده آزربایجان تورکجهسی ساحهسینده یئتیشن شاعیرلردن بیری ده احمد ابن ویسدیر. عراقدا ایلخانلیلاردان سونرا حکم سورن تورک سولالهسی جلاییرلیلره منسوب اولان سلطان احمد ابن وئیس، شاعر و صنعتکار بیر حکمداردیر (سلطنت دؤوره سی:۷۶۰ – ۷۸۸ گونش ایلی). تورکجه، عربجه و فارسیجا شعرلر یازمیش اولان سلطان اجمدین، مجموعهالنظایرده بیر غزلی بولونماقدادیر. سلطان احمدین بو غزلیندن، اوستا بیر شاعر اولدوغو و بغداددا جلایرلیلرین ساراییندا تورکجهنین ادبی دیل اولاراق قوللانیلدیغی آنلاشیلماقدادیر. شاعرین یئددی فارسیجا دیواندان اولوشان بیر کلیاتی بولونماقدادیر.
بی تردید منزوی را باید بزرگترین و معروفترین شاعر معاصر زنجانی دانست که شهرتش در همه جای ایران پیچیده و هنر شعریش مورد پذیرش شعردوستان و ادیبان قرار گرفته است. او سرایش شعر ترکی را از سال ۱۳۷۰ به بعد جدی گرفته است در حالی که در این زمان در غزل فارسی یکی از پرچمداران غزل مدرن فارسی شناخته شده بود. او سرودن شعر ترکی را با بایاتی و قوشما آغاز کرد و با آفرینش “دومان” به جایگاهی بلند در ادبیات معاصر آذربایجان دست یافت. فراموش نمیکنیم که منزوی با شروع انتشار هفته نامه “امید زنجان”، مسئولیت صفحه ادبی این هفته نامه را با عنوان “امید در امید” بر عهده گرفت و توانست جوانان شعردوست زنجانی را در کلاسهایش گرد آورد که امروز برخی از آنان به شاعران پخته و صاحبنام امروز تبدیل شده اند.
اوّل خرداد
سالگرد قیام مردم آذربایجان علیه توهین به ترکان!
روزی که مردم ایران باید به یاد داشته باشند
کوراوغلو، داستان حماسی مردم آذربایجان است که در منطقه ی وسیعی از آسیای مرکزی تا اروپا را درنوردیده و رنگ و بوی ملتهای دیگر را نیز گرفته است. این داستان نه تنها در میان ملل ترکزبان، بلکه در میان ملل همسایه مانند گرجیها، ارمنیها، تاجیکها، روسها و دیگران منتشر گشته است. اما این کتاب کوچک بررسی تطبیقی این قهرمان آذربایجانی – آناتولی را در میان اروپائیان نیز میپردازد و بویژه نشان میدهد که هرکول یونانی – ایتالیایی و رستم ایرانی نیز همان گوراوغلوی ترکان اوغوز است.
آذربایجان ادبیاتی، تاریخی و اینجه صنعتی