نوزده اردیبهشت، سالروز تولد یکی از برجستهترین چهرههای آموزشی و فرهنگی آذربایجان، «جبار باغچهبان» است؛ معلمی نوگرا که مسیر آموزش نوین کودکان و ناشنوایان را در ایران دگرگون کرد.
«سالتوقنامه» یکی از داستانهای قهرمانی مذهبی مشترک ترکان اوغوز - ترکهای ترکیه و آذربایجان - و یک بنای ارزشمند ادبیات عامیانه است که در نتیجه جمعآوری افسانهها و حکایات مربوط به آلپارن ساری سالتوق، که برای گسترش اسلام در آناتولی، روملیا و سایر مناطق در قرن سیزدهم جنگید، پدید آمده و جایگاه خود را در حافظهی جمعی جوامع پیدا کرده است. در قرن پانزدهم، به دستور جم سلطان، پسر سلطان محمد فاتح عثمانی، نویسندهای به نام ابوالخیر با جمعآوری روایات مربوط به ساری سالتوق از مناطق مختلف، «سالتوقنامه» سه جلدی را گردآوری کرد. این اثر لحظات مهم زندگی قهرمان، از تولد تا شهادت و مبارزهی او برای گسترش دین اسلام را روشن میکند. ساری سالتوق آناتولی، روملیا، فرانسه، مصر، ترکستان و دیگر کشورها را فتح میکند، نمونههای بیشماری از قهرمانی را به نمایش میگذارد و پرچم اسلام را هر جا که میرود، برافراشته نگه میدارد. در این داستان حماسی، علاوه بر مکانها و شخصیتهای تاریخی واقعی، با مکانها و تصاویر افسانهای نیز روبرو میشویم. زبان اثر به زبان عامیانه نزدیک است و در برخی موارد به زبان «کتاب دده قورقود» شباهت دارد.
حیدر عباسی (باریشماز) دونیاسینی دَییشدی
استاد حیدر عباسی (باریشماز)، آذربایجانین آدلیم شاعیری و ۳۰دان آرتیق کتابی اولان دَیرلی عالیم بوگون دونیادان کؤچدو. باریشماز جنابلاری دوشونجه و ادبیات عالمینده تایسیز عالیملردن ساییلیردی و هر بیر کتابیندا درین دوشونجهلرینی خالقیمیزلا پایلاشیردی. باریشمازین ادبیاتدا اولان خدمتلری ابدی قالاجاقدیر. اؤنملی اثرلریندن بونلاری سایماق اولار:
عیسی نظری، آذربایجانین دوشونجهلی وکیل و مدنی چالیشقانی دونیادان کؤچدو.
عیسی نظری، آذربایجانین تانینمیش یازیچیسی، ایللر بویو آذربایجانیمیزین دردلرینی سؤیلهین و حقلریندن مودافیعه ائدن َیرلی یازیچی بوگون دونیاسینی دَییشدی. نظری جنابلاری فرهنگی و اجتماعی ساحهلرده چالیشاراق، «نوید آذربایجان» درگیسینین باش یازاری کیمی چالیشمیش و گؤزل مقالهلری ایله بوتون آذربایجان خالقینین اورهیینده یئر سالمیشدیر.
بیز بو آغیر اولایی خالقیمیزا تسلیت دئییب، عائیلهسینه توختاقلیق و دؤزوم آرزی ائدیریک.
آذربایجان ادبیاتی، تاریخی و اینجه صنعتی