حیکایه - اکبر صالحی
اکبر صالحی(قاداش)
دنی آز اولسا دا ، سویو چوخدور
قدیم زامانلاردا ، اوجسوز- بوجاقسیز بیر قوشون بیزیم اؤلکه یه یوروشه کئچدی . اونلار چالیردیلار ، چاپیردیلار ، آنجاق یورولماق دا بیلمیردیلر ، دویماق دا !
چاپا - چاپا گلیب گونئی ماحالینا چاتدیلار . آتی دا یئییردیلر، ایتی ده . بونلارین آغیزیندان حئیوانلارین قویروغونون اوجو دا یئره دوشموردو ؛ آرتیق آداملارین اتینی کاباب چکیب ، یئییب ، یاغ - سومویوندن ده شوربا پیشیریردیلر.
جاماعات قاچیب داغا ، ماغارا سیغینمیشدی . قاداش آدلی بیر کیشی ده باشقالاری کیمی قیتلیق دان بیر دری - بیرسوموک اولموش دور . اونون ، آریق لیقدان قابیرغالاری دریسینی دیشلیردی .
قاداش هارادنسا بیر آز چؤرک تاپدی . بالالارینی دویوراندان سونرا ، اؤزوده یئییب ، دویماق ایسته دی . آنجاق چؤره یین دیش کسمز قیراقلاری قالمیشدی . کؤنلونه شوربا دوشدو . نه ایله شوربا دوزلتمه یینی بیلمیردی . بیردن آناسینین شوربا پیشیرمه سی یادینا گلدی ؛ ائوه قفیل دن قوناق گلنده ، آناسی ایکی چاناق سو ایله بیر قیرتیم دوزو چؤلمه یه آرتیرماقلا ایشی قوشاردی . دئمک ، شوربانین سویونو آرتیراردی . قوناقلارا دا دئیه ردی :
- دنی آز اولسادا سویو چوخدور ، دوغرایین ، یئیین ! دوزودا چوخدور ، اوره ییزی توتار !
او زامان سو بول ایدی . دوز ایسه تاپیلمیردی . اونا گؤره ده دوز چؤرک دئیه ن ده قدیم دوز چؤرک لر. شوربا دوزلتمه یه دوز گرکلی ایدی . قاداش دوزو گزه- گزه شرفخانا لیمانیندان باش چیخارتدی . اورا دا دا دوز یوخ ایدی . آنجاق اورمو گؤلونون شور سویو دالغالانیب ، ساحیله چیرپیلیب ، گؤیه سوورولوب ، بولودلاری دا ایسلادیردی .
قاداش چؤره یینی گؤلون سویوندا ایسلادیب ، تیلته سینی یئدی . آزجا دویان کیمی اولدو . اوزانیب ، دینجلمک ایسته دی . بیردن نئچه دویماق بیلمه ین گؤزو آج چاپقینچی اونو آرایا آلدیلار. قاداش اونلاردان چکینسه ده ، اونلاردا ائسکئلئت کیمی قبیردن چیخمیش اؤلویه اوخشایان قاداش دان قورخوردولار . آنجاق، دیدیلیب- داغیلماق قورخوسو قاداشی جایدیرمادی . او ، درین دن نفس آلیب ، دؤشونو قاباغا وئریب ، چاپقینچی لارا دئدی :
- گؤرورم یاوانلیق آختاریرسیز !
دئدیلر : - هن !
دئدی : - چؤره ییز اولسا ، بوتون قوشونوزا شوربا وئره رم !
دئدیلر : - بو داغ – داشین بوغداسینین چؤره یی بیزیم دسترخان دا دیر . ایندی ده سنی یاوانلیق ائتمک ایستیریک !
قاداش ، اولسون اؤزوم ده شوربانین دنی اولارام ! – دئییب، قیوراق چپیش کیمی بیر داشین اوستونه آتیلدی . اؤزونو شوربانین دن- دؤشو کیمی گؤسته ره رک ، اورموگؤلونه جومدو . آج چاپقینچی لار ماریت – ماریت باخیب ، اوولاری نین اللریندن قاچماسیندان تعجوب لنیردیلر . بیردن قاداش باشینی سودان چیخاریب دئدی :
- دنینین آزلیغینا باخمایین ! دنی آز اولسادا ، سویو چوخدور ؛ دوغرایین ، یئیین !
دئیه نلره گؤره بوتون قوشون شوربا یئمه یه یوروشه کئچدی . یئدیلر ، یئدیلر..... گؤلون بوتون سویونو قوروتدولار . آرتیق آغاران دوزلارینی دا یالادیلار . قاشیق لارینا دن گلمه دی . دئمک قاداش ، اورمو گؤلونون مارال سیغینان آدالاری نین بیرینه سیغینمیشدی .
دئیه ر لر او شوربا ، او قوشونو نئجه ایناندیغیز کیمی سوسوزدوردو . اونلار اورادان چیخیب قاچماغا مجبور اولدولار . اولا بیلردی عوممان دنیزینه ، فارس کؤرفزینه ساری اوز قویوب قاچسین لار .
بو گونلر ده اورمو گؤلونون قوروماسی ، منی بیر داها اویدوردو . اونا گؤره ده بو قوروماق ایله او قوروماغین ، اوخشار – اوخشاماز یؤن لرینه فیکیرلشدیم .
اؤنجه اوخشاماز یؤن لر :
- اوندا قاداشین گؤستریشی ایله ،موهاجیم قوشون ، گؤلو قوروتموش دور ؛ ایندی ایسه گؤرونوشه گؤره ، قاداش اؤزو گؤلو ایچیر، قورودور .
- اوندا سئچمه دئییلدی ، دولدورما ایدی ؛ دوزونو دا یئییر دیلر ، سویونودا ؛ ایندی ایسه ، دوزونو ساخلیرلار سویونو ایچیرلر .
- اوندا جاماعات بیر قیرتیم دوز آختاریردی ؛ ایندی بیر چیرتیم سو .
- اوندا گؤل قوروسادا، ایچینین باشا- باشیندا "بوغدا" گؤیه رردی ؛ ایندی بوغدا سهل دی ، او هنده ور ده بیر کیشی نین دوداغی اوسته "بوغ " دا گؤیه رمه یه جک .
- اوندا اورمو گؤلونون قیراغی کروان یولو ایدی ؛ زینقیروولاری زینقیلدایا- زینقیلدایا دوه کروانلاری کئچردی . بوندان سونرا، اورادان بیر یولونو آزمیش قاتیر دا کئچمه یه جک . آرتیق قاداشی " قاتیرچی نین یوخ قاتیرینی نه یه اورکوتدون " – دئیه ، دؤیه جکلر .
- اوندا اورا یوروشه کئچن لر قاچدیلار ؛ ایندی اورادا یاشایان لار قاچاجاقلار.
دئیه سن او چاغ ایله بو چاغین بیربیرلرینه اوخشامایان یؤن لرینی سادالاماق ، اوخشار یؤن لرینی سایماغا ماجال وئرمه یه جک . باشیزی آرتیق آغریتماییم – دئیه ، اوخشامایان یؤن لری سادالاماق دان واز کئچیرم ، ائله جه ده اوخشار جهت لرینین حاققیندا دوشونمه یی سیزه بوراخیرام .
گؤستریش اوچون ، اوخشار یعنی بنزر . منیم بو گؤزوم بو بیری گؤزومه بنزه ییر ، یعنی اوخشاییر . من سیزه اوخشاییرام ، سیزده منه ! دئمک آرزی- دیلک لریمیز ، کؤنول ایستک لریمیز ، یولوموز بیردیر!
ائله ایسه دئیه ک :
چاغلاداق چایلاری ، دالغالاندیراق اورمو گؤلونو ، یاشاداق قاداشی ایله قاداش لاری !
14/6/1390
آذربایجان ادبیاتی، تاریخی و اینجه صنعتی