دونیا تورک ادبیاتی - 4
اۏختای
علیرضا نابدل 1321 ده تبریزده آنادان اۏلوب، 1350 ایلینده تهراندا شاه رژیمی طرفیندن گولَلهلندی. اۏ ساده بیر معلم کیمی ایشلهییب، آنجاق تاریخی ایشلر گؤردۆ. «ایشیق» آدیندا شعر دفتری چاغداش آذربایجان شعرینی دیریلدیب، رژیمی قورخویا سالدې. اۏنون شعرلرینده بیر میللی مبارز ایله اۆز ـ اۆزه گلیریک. اۏنون دؤیوشچو روحو بوتون شعر مصراعلارینی چولقامیش. اؤزۆ ده افسانهلره بنزهر بیر حیات کئچیرمیش.
وطنیمیز ایراندا شاختا ـ بوران حؤکم سوردویو بیر زاماندا، ظولمون شاللاغی خالقین کورهگینی قارالدان چاغدا، شهرین دروازاسیندا ییخیلان عدالت پریسینین سیماسی چاپغین آتلیلارین آیاقلاری آلتیندا ازیلن بیر زاماندا، بیر الینه سیلاح و بیر الینه قلم آلیر. آنجاق اۏنو یاشادان قلمله یازدیغی شعرلردیر. اۏنون شعر دفتری هلهه یوردوموزا، ائلیمیزه و گلهجهییمیزه «ایشیق» ساچیر.
اوختایین شعرلرینده دالغالانان آذربایجان خالقیینین دؤیوشکن روحودور. ائل قهرمانلارې ـ بابک، شاه اسماعیل، کور اۏغلو و ستارخان روحو اۏنون مصراعلاریندان باش قوزاییب بویلانیر. شاعیرین روحودا بو قهرمانلارلا هیجانلانېر. شاعیر بو گؤزهل شعرلرینده ظۆلمه، ظۆلمته قارشی درین و کینلی بیر باخیشلا دایانیر. اۏنون کؤورهک اورهگی، ائل دۆشمانلارینا نه قدهر غضبلی و کینلی اۏلورسادا، اؤز خالقینا و بوتون مظلوم اینسانلارا همان اۏ قدهر مهربان، صمیمی و یوموشاقدیر.
پاپاغیم، قیلینجیم و آتیم
چیگنیمده یورقونلوق، دؤشومده یئترلیک،
اڲنیمده مین یارا، کؤنلومده مین آرزو،
آتیمین دیرناغیندا وطن.
دیرناقلار داشلارا چیرپیلا ـ چیرپیلا،
دئولرین قانینی یایاراق داشلارا،
یئتیشدیم.
یئتیشدیم و پوزدوم سون دئوین یوواسین،
قیزی دا قوتاردیم.
قارا شین، قارا قاش، قارا تئل بیر قیز،
گؤزلری اولدوز.
اولدوزلار سسلندی قارانقولوقدا ـ
و اینسان چاغریلدې:
«ـ بری گل آی قوناق،
من قوملوق قیزییام،
واحهسیز چؤللرین یوموشاق تیکانی...
تئلیمدن آلاچیق قورارام،
قولومو یاسدیغین ائدرم،
گؤزلریم نور ساچار،
دؤشلریم دویورار یورغون قوناغی،
گئجهلن!»
تئللردن آلاچیق، دۏنوندان دؤشهمه،
قولوندان یاسدیقجا قاییردی،
واحهجیک قوردوق بیز.
من تورکمان آتیمی بوراخدیم باییرا،
قیلینجی آتا بیگ باغیندا ایتیردیم،
آنامین تیکدیگی پاپاق دا یوخ اۏلدو،
گلدیگیم یوللارې اونوتدوم،
سیلدیم ده کؤنلومه یاییلان کئچمیشی،
حالیم بئله اۏلدو.
من اۏنون اردبیل خالچاسی سایاغی،
ایپکدن توخودوم،
اریشی ناردان، آرغاجی مؤورهدن،
اگیلمهسی ناخیشدان، گولوشدن،
بیر کول دا قیزیلگول.
تیکانی دؤیوشدن، چیچهگی باریشدان،
بیر کول دا قولینج،
بیر کول دا آغارجین،
بیر کول دا گؤیرچین...
من اۏنون اردبیل خالچاسی کیمی،
ایپکدن توخودوم،
توخودوم و سالدیم کؤنلومون تکینه،
دایاندیم آخشامین یولو اۆسته،
سسلندیم:
«ـ بری گل، قاراشین،
من قیبچاق اۏغلویام،
بؤلگهلی داغلارین سیلدیریم قایاسی.
گؤزومون اۆستونو یاتاغین ائدرم،
دیزیمین اۏتاغین،
قولومو قالخان تک چکهرم اۏبایا،
قوروسون سئوگیمی،
داماردان توخونان خالچادا سالینار،
گلهجک گونلرین تکینه،
دوست اۏلاق!»
«ـ داشلیقدا گلهرکن کند یئریشییله،
هؤروکلر بورولسون، قیوریلسین، آتیلسین.
بیرجه بستی یوخدور چیگنینده دورایدې،
بولاغین یولو ایله گئدر اۏلایدین.
آخشاملار اۏغلان ـ قیز هالای گئدهیدیک،
آشیقین چؤگورو ناغیل دئیهیدی،
پاپاقلی کندلیلر چپیک توتایدې.»
دایاندیم آخشامین یولو اۆسته،
بیر یول دا چاغیردیم:«ـ بری گل سئوگیلیم!»
اۏندا قاش قارالدې،
تکجه اؤز سسیمی ائشیتدیم داشلاردان،
اۏندا یئل باشلادې، قارا یئل،
قارا یئل...
بو قارا سسی ده یئل یئتیردی منه:
«ـ سن باشی پاپاقلی اۏبانی ایستیرسن،
سن آغزې یاشماقلی کندلری ایستیرسن،
قیزیمی وئرمهرم آیریلیق سئوهنه.»
دایاندېم،
آیریلیق دئمیشم یوخسا من؟
آیریلیق دئمیرم، بیر بیریک،
اۏ منی چاغیردی، اۏ سئودی، سئویشدیک.
تانریلار،
آی آلتمیش آلتیلار،
سیز دئیین...
دایاندیم و دؤزدۆم آت ایلدن، آت ایله،
یئنه ده آتیلان آت ایله،
یئنهده...
گون دۆشدۆ یاندیرسین، یانمادیم،
یئل اسدی کؤکومدن قوپارسین، قوپمادیم،
گلدی سئل آپارسین، گئتمهدیم،
دایاندیم، قورودوم، اؤزومسوز واحهنی.
دیاندیم گئجهنین قاپیلیغیندا،
سسلهیم قیزې،
سسلهیم یازې،
سسی ده سسلهدیم،
سؤزو ده سسلهدیم،
و بوتون عالمه هارای یاغدیرام،
و بوتون عالمی یاغدیرام قاپییا.
قاپیلیق قارا ایدی... من قارانلیق گؤردۆم،
و آغیر توستولر،
یاردیم من توستونو، یاریلدې.
سؤکدۆم ده تالوارې، سؤکولدۆ،
نه گؤردۆم اۏندا من...
ساغینا سولونا اؤزجوکلر دوزولموش:
قانلی اؤز،
پاپاغیم باشیندا،
قیلینجیم بئلینده،
آیاغی آتیمین اۏ زنگیسینده ایدی.
قیلینج ناغیلی
... بیر گون واریق، بیر گون یوخوق،
ایستر آجیق، ایستر توخوق،
ایستر یاناق دۆنیا اۆچون،
ایستر دۆنیانی یاندیراق...
دۆنیادان ال اۆزموش آتا،
اوزاندې قبلهیه سارې،
دئدی:
«ـ منیم واردان یوخدان بیر قیلینجیم قالیب تکجه،
گتیرسینلر وئدالاشیم،
هر بیر کیشی اؤلومهده قیلینج ایله گئتمهلیدیر.»
بؤیوک اۏغلان دئدی:«ـ آتا!
کیمدن قالیب بو پاس باسمیش چورۆک قیلینج اۏبامیزا؟»
دئدی:«ـ اۏغول، نهیین دئییم، نهیی قالا...
اوزون سؤزدۆر.
من قورخورام ناغیل باشا چاتمامیشدان، اؤلوم منی سیزدن آلا.»
دئدی:«ـ آتا!
کیم قاییردې بونو، هاچان؟»
دئدی:«ـ بونو کیمسه بیلمیر،
دئییرلر کی نئچه ایل بوندان اوّل،
قاراداغدا ایتمیش باتمیش بیر دمیرچی!»
دئدی:«ـ کیملری کؤچوردۆب؟»
دئدی:
«ـ دومرولون الینده ائو قوران ایمیش،
کوراۏغلو بئلینده خان قووان ایمیش،
شاه اسماعیل چاغی توپ قیران ایمیش،
ستارخاندان بری قالمیش قینیندا.»
باخیب گؤردۆ آتاسی دا باشین چکمیش اؤز قینینا،
اۏندا گؤردۆ سسی باتدې،
بوغازیندا شیشیب قالان ناغیل ایله قوجاقلاشیب ساکت یاتدې.
چؤکدۆ اۏغلان:
«ـ آتام قیلینج ایله یاتیر،
لاکین بیزه گرهک دگیل داها قیلینج.
بو قیلینج نهیه گرهک؟
من اؤزۆم ده قوجالمیشام،
ایستهمیرم.»
اۏرتانجیل دا بونو دئدی:
«ـ هایلا گونلر اؤتوب آرتیق،
بو گون قیلنیج نهیه گرهک؟
یوخسا یئنه آل قان تؤکک؟»
اۏندا گلدی کیچیک قارداش،
اؤز بالاجا اللرینی اوزاتدې کی:
«ـ منیم اۏلسون بس ائلهده.»
گئتدی چاتدې قافلانتییا،
اۏندا گؤردۆ قافلانتینین گؤی قوشلارین،
قاناد چالیب کؤلگه سالدیلار باشینا،
سئیر ائدنلر حیران قالدیلار یاشینا.
چیچکلری یئللهدیلر،
داش چینقیلی دنلهدیلر،
حزین لایلا سؤیلهدیلر...
اۏغلان یاتدې، قوشلار اوچدولار گئتدیلر.
اۏندا چیخدی ساققاللی آتا،
آیاغی آلتدا قارا بیر آت،
بیر الینده قیزیل بارات،
بیر الی ده کؤکدن کسیک،
بیر گؤزۆنده قالین گؤزلوک،
بیر گؤزۆ ده ازلدن یوخ،
گؤزلری آج، چؤل قارپیزې،
اؤزۆ عالمین بالدیزې،
قولتوغونداکې کشکولو،
حیله، اووسون ایله دۏلو...
قافلانتینین چوبانلارې دئیهرلر کی،
هر ایل، قورا پیشیرن آیدا،
هیلال چیخجاق،
چوخ غریبه بیر سس گلیر قیزیل اۆزهن سولاریندان،
جاوان بیر سس قیلینج دئییر هارای چکیر،
اۏندا قوشلار بورویورلر گؤیون اۆزۆن،
اۏندا هئچ کیم بیلر اۏلمور سویون سؤزۆن.
1345ـ یایین آخیرلارې
قارې گئجهنین چیراغی
من آی چیخماسا،
گؤزلهیهجیم آییمین یولونو،
یاغیش آلتیندا،
آیسیز، آختارا بیلمهیهجکدیر قارانلیق منی،
آی چیخمایایدې.
آی سؤنسون، تکجه چیلنسین یاغیش،
چیلن آی یاغیش،
چیلن چون سنین یوموشاق الین توختاریر منی.
آی، قارانلیغین گؤزۆن آچاندیر،
قارانلیقلارې کؤکدن بیچن یوخ،
آی گؤز وئرندیر، ایشیق وئرمهین،
گئجهنین گؤزۆن ایشیقلاندیران،
اۏ بیر چیراغدیر،
قارې گئجهنین الینده یانان.
1345ـ پاییزینین ایکینجی آیی
قورد و شهر
قارلی کاسکئت باشیمدا وار،
جیم ـ جیلاق لوت،
قوینومداکی باش کیتابلار.
شاختا، شاختا...
بیرده آغیر نفس ایدی،
من ایدیم.
داش دؤشکلی کوچهمیزده،
زاغ ـ زاغ اسن ائولر ایدی،
پالچیقلانمیش قار ایدی،
بیر ایدیک.
هر آچېشقا قاباغیندان بیز کئچنده، آچیلیردې:
«قورد وار، قورد وار،
یئیین اۏلون آی اوشاقلار....»
دالیمیزجا باغلانیردې.
صاباحکی گون من گؤردۆم کی،
قوجا شههر،
بؤلوک ـ بؤلوک،
تیکه ـ تیکه،
گئدهر ـ گلمز کامیونلارا میندیریلیر...
من ائویمیزه قاییداندا،
آچیشقالار یئنه بیر ـ بیر آچیلیردې:
«قورد وار، قورد وار، آدامجیل قورد
ائولر ییخان، آغ بیرچکلی آنالارې آغلار قویان آدامجیل قورد.
بیزه سیلاح، سیلاح وئرین!»
اۆچونجو گون ائویمیزه قاییداندا،
آچیشقالار آچیلدیلار یئنه بیر ـ بیر:
«ـ ساکیت، ساکیت، آستا گئدین،
سس چیخماسین دۏداقلاردان،
قورقوشوم تک هاوا آغیر،
دانیشجاغین دۏلور آغیز...»
شهر قوردون قارنیندایدې...
27/8/1345
ستارخان آتلیلارې
یههری حاضیرلایین،
گتیرین توفنگیمی،
بابالار ساغ قالاسیز،
گئدیرم من گئدیرم،
یوردومو تورپاغیمی،
هلهلیک ترک ائدیرم.
صوبح آذانی اۏلمامیش،
گوموش اولدوز سولمامیش،
شیبلینین سول تاییندا،
ستارخان آتلیلارې،
یورش ائدیر دۆشمانا.
قارانلیق چکیلمهمیش،
دان یئری سؤکولمهمیش،
آزادلیق قوشونوندان،
قیزیل آت دا سسلهنیر،
یههرین حاضیرلایین!
قاچماغا هوسلهنیر.
صوبح آذانی اۏلمامیش،
گوموش اولدوز سولمامیش،
توفنگیم کورهگیمده،
قاتارلار بئلیمده کن،
قیزیل آتیم یئل کیمی،
گؤتورۆلر داغلارا.
اۏنو بیر قَشولایین،
یههرین حاضیرلایین،
استبداد قوشونونا،
گئدیریک قیرغین سالاق،
گئدیریک اؤلکهمیزی،
یادلار الیندن آلاق،
گئدیریک گئدیکلردن،
قوردلارین توتوب بوغاق.
بلکه گلهجکده سیز،
بالالار دینجلهسیز،
قیزیل آتین بئلینده،
داغلارا یوکسلهسیز.
31/5/1342ـ تبریز
دورنالار کؤچنده
گونشین آل قانی ظولمت الی ایله،
گون باتان داغلارا یاییلان زمان،
آخشام نسیمینین حزین سسی ایله،
دنیزده لپهلر آییلان زامان،
دورنالار کئچنده باغلار اۆستوندن،
چیخاردې ایوانا طاقتسیز آنا.
دورنالار کئچنده بیر خاطیره تک،
باخاردې حسرتله، یازیق آغ بیرچک،
باخاردې حسرتله، دورنالار،
دۏلو گؤزلری ایله هارای چکهردی:
«ـ دورنالار رحم ائدین بیر لحظه قونون!
یار ولایتیندن گلهن عزیزلر،
دئیین کی باشینا نه گلدی اۏنون،
رحم ائدین آغ بیرچک یازیق آنایا،
اۏلور کی بیرینیز اۏنو تانییا.»
دورنالار کئچنده، یاش گؤزلری ایله،
سوروشاردې ایتیب ـ باتمیش اۏغلوندان:
«ـ آی آراندان گلهن گؤزهل دورنالار،
سؤیلهیین آنایا، قاچمایین اۏندان،
اۏغلومون طالعی نه ایدی آخیر...؟»
آرمودلار آغاجدا سارالان زامان،
داغلارین زیروهسین، قار آلان زامان،
دورنالار قوزایدان گونئیه کؤچر،
آنانین شهریندن یول اۆسته کئچر،
اوزون ایللر بویو اۏ قارا لئچک،
دورنالار کئچنده دوروب ائیواندا،
اؤرهگه ایشلهین دورنا سسلری،
چاغیریبدیر، اۏنو، اۏلسا هر یاندا:
«ـ قانادیم اوچماغا یوخدو دورنالار،
اۏلور کی بیرینیز قاناد وئرهسیز؟
من ده سیز تک قالخام، گؤزلردن ایتم،
اوچام بیر لحظهده یاریما یئتم؟»
گؤرهنده آنانی یولدان اؤتنلر،
باش تیکیب آشاغی کئچیرلر اۏردان،
کئچیب پیچیلدیرلار اۏنلار آستادان:
«ـ هله ده وار دؤزور یازیق آغ بیرچک.
ـ اه بابا نئیلهمک دۆنیا کئچهجک.
ـ حیاتین معناسی دقیقاً بودور...
اینسانی یاشادان اومید آرزودور،
بیر اومید عشقی ایله چالیشیب دؤزمک،
ایللر بویو دؤزۆب، یئنه دؤزهجک.»
30/11/1342 ـ تبریز
نولاردې
نولاردې سن اؤز الینله،
من وئردیگیم قیزیل گولو قایتارایدین،
دؤشون اۆسته وورمایایدین!
نولاردې قویایدین کی،
داملا ـ داملا ارییهیدیم سو اۏلایدیم،
دؤشوندهکی قیزیل گولو ایسلادایدیم!
آخشام ایکن،
آلمالارین کؤلگهسینده،
دؤنگهسینه گون باتارین،
قیزیل گولو مندن آلیب دؤشون اۆسته سانجاقلارا سالمایایدین!
تأسف کی،
منیم قانلی قیزیل گولوم،
محبتسیز بیر قلب اۆسته سولاجاقدیر،
من گئدهرکن اوزاقلارا،
تکجه اۏ گول منی یادا سالاجاقدیر.
دؤشوندهکی قیزیل گول
سارا، سارا...
کاش سن اؤزۆن اؤز الینله،
من وئردیگیم قیزیل گولو قایتارایدین،
دؤشون اۆسته وورمایایدین.
گؤزهل سارا،
سنی تانرې،
گئده ـ گئده، دالا باخما،
گؤز یاشیمی گؤرمه باری...
حئییف سارا،
محبتی، روسوای ائتدین.
آدین قالدې اۆرهگیمده، اؤزون گئتدین،
کاش قویایدین بو دامجیلار،
دؤشوندهکی قیزیل گولو ایسلادایدې،
یوخ کی، کؤنلون اؤزگهده ایدی.
کاش سن اؤزۆن،
اؤز الینله،
من وئردیگیم قیزیل گولو قایتارایدین.
یادیندادیر؟
آخشام ایدی،
آیریلماغا چوخ قالمیردې،
گونش قالمیش بولود آلتدا،
شفقلرین دریاچهیه،
دای سالمیردې.
ساحیلدهکی آغاجلیقدا،
بیز ایکیمیز دایانمیشدیق،
قیزیل گولو مندن آلدین،
سینهن اۆسته سانجاقلاییب بنده سالدین.
حئییف سارا،
آیرېیاندا، اومیدیمی،
کؤکدن اۆزدۆن،
سوروشدوم کی نهدیر دردین؟
منه باخیب آغیز بوزدون.
حئییف سارا،
محبتی، روسوای ائتدین،
آدین قالدې اۆرهگیمده، اؤزۆن گئتدین،
گؤزهل سارا!
کاش سن اؤزۆن اؤز الینله،
من وئردیڲیم قیزیل گولو قایتارایدین،
دؤشون اۆسته وورمایایدین.
حئییف سارا!
منیم قانلی قیزیل گولوم،
محبتسیز بیر قلب اۆسته سولاجاقدیر.
سن گئدهرکن اوزاقلاردا،
تکجه اۏ گول منی یادا سالاجاقدیر.
9/5/1343 ـ تبریز
چال عاشیق!
چال عاشیق سازینی، اۆرهگیم دۏلوب،
بعضاً اینسان اۆچون درمان بو اۏلور.
سازین نغمهلری آخسین کؤنلومه،
یوخسا چیچکلریم عطشدن سولور.
چال عاشیق سازینی، بلکه سازیندا،
اومیدسیز حیاتا بیر اومید تاپیم،
گل عاشیق سازیندا صبیردن دانیش،
بلکه دؤزمک درسین آغزیندان قاپیم.
بیلیرسن آی عاشیق دردیمیز بیردیر،
گل گئدک سازیندا عشقدن دانیش،
سیملرین دیلی ایله خلقی هارایلا،
گل بو درده منله بیرلیکده یانیش.
گل عاشېق بو آخشام داغلار باشیندا،
نغمهلر سؤیلهیک گؤزهللر اۆچون.
گل عاشیق، بو آخشام عاشیق اۏلانا،
دئیهک غم چکمهیین بولبوللر اۆچون.
سحرهجک چالیب، اۏخویاق عاشیق!
بلکه اۆرهکدهکی یارا بیتمیشسن،
چاخیرلاشیب چالاق اوجا سس ایله،
قوی، عاشیق، سسیمیز یارا یئتیشسین.
اولدوزلارلا اۏلاق بو گئجه همدم،
اوّلکیدن گل آلاق عشق الهامینی.
بو گئجه چاغیراق تام عاشیقلارې،
چاخیرا، چالقییا ییغاق هامینی.
اینسان دردلرینی گل سازیندا چال،
دؤزۆملو عاشیقلاردان حکایت ائت،
گل، بیزه آی عاشیق عشق درسی وئر،
اومیدسیز ساعاتدا دردیمیزه یئت.
12/5/1343 ـ تبریز
سئوگیلیم اۏلارسانمی؟
کؤنولدن سوروشاردیم،
کیمه اۆرهک باغلاییم،
بو سئوهن اۆرهگیمی،
هانکی اۏدلا داغلاییم؟
اۆز قویموشدوم داغ داشا،
باغدا آرخ قیراغیندا،
بیر کول، قیزیل گول تاپدیم.
«ـ گؤزهل گول دئینه گؤرۆم،
سئوگیلیم اۏلارسانمی؟»
اطلس دۏداقلار دئدی:
«ـ بولبولدۆر منیم یاریم،
اۏنون تک اۏخورسانمی؟»
یئتیشدیم داغ باشینا،
سوروشدوم اوجا داغدان:
«ـ آی یوردومون دیک باشی،
اوزون ـ اوزون یوللاردان،
یورغون آرغین گلمیشم،
گؤرهم سئوگیلیم سنسن؟»
داغ بیر گرنهشیب دئدی:
«ـ گونشدیر منی سئوهن،
ساغیمدا سحر چیخار،
سولومدا آخشام باتار،
اۏدلانارکن اۆرهگی،
گلهر قوینومدا یاتار.»
داغدان اومیدسیز یئندیم،
چاتدیم چای قیراقینا،
هارایلادیم کی:«ـ ای چای!
سئوگیلیم اۏلارسانمی؟»
سورۆنرکن هوسله،
چیرپینارکن داشلارا،
سؤیلهدی حزین سسله:
«ـ سئوگیلیم دنیزدیر ای،
تلهسیرم تئز چاتام،
اؤزۆمو اۏنا قاتام،»
بولودلارا سس سالدیم.
آغلادیم باتلاقلاردا،
یاندیران دوزلاقلاردا،
دالغالی زمیلرده،
قارانلیق درهلرده،
چوخ گئچمز مئشهلرده...
سسیمه بیر سس وئرهن،
کؤنلومه هوس وئرهن،
اۏلمادې، تاپیلمادې،
منیم سئوهن کؤنلومو،
هئچ کیمسه یار قیلمادې.
اوزون ایللر بویوندا،
داغا داشا اۆز قویدوم،
ایتدیگیم تاپیلمادې،
داغدان داشدان دا دۏیدوم.
تاپمادیم بیرین سئوم،
قایییتدیم گلدیم یوردا،
اۏ دالینجا گزدیگیم،
گؤرهسن تاری، بوردا؟...
دورنادان قاناد آلدیم،
قاندلاندیم اوچماغا،
حاق قاپیسین آچماغا،
حاق قاپیسین کلیدلی،
کلید دوه بوینوندا،
دوه میلان یولوندا.
میلاندا بیر قیز گؤردۆم،
ناردان قیرمیزی گؤردۆم،
حاق قاپیسین اۏ آچدې،
قاشی گؤزۆ قاپ قارا،
اۏ قیزین آدې:
سارا...
25/5/1343 ـ تبریز
ایشیق
آمان ـ آمان، قارا تئللی کبریتچی،
دامجی ـ دامجی قارانلیقدا تر تؤکن،
اۏد یوردونون قیزیلجا داغلاریندان،
میلیونلار تُن گوگورد چکیب سؤکگیلن،
کرخانادا ائیله کبریت تؤکگلین،
کی ظولمتین کؤکون یاندیریب یاخسین،
بوتون عالم بیزلره حیران باخسین...
آمان ـ آمان، سارې تئللی زنجانلی!
آمان، گؤزهل پیچاقلار یونان اۏغلان،
آغ پولاددان، پولاد تکین سوموکدن،
ائله کسکین پیچاقلار یونگیلن کی،
ییرتا بیلسن ظولمون چیرکین اۆرهگین،
قیرسین اؤلوم قوشونون دا قانادین،
بلکه چوبان آزاد چالسین توتهیین...
آمان ـ آمان، اوزاق کندده، اۏبادا،
اوجا بویلو، خورما تئللی معلم!
ایشیقلیق آچ قارانلیق کلاسلارا!
ایشیقلیق آچ کلاسلاردا توپلانان،
آی ـ اولدوزسوز اۏ کیچیک دۆنیالارا،
کورلوق چکمیش بالاجا اینسانلارین،
اۏددان ایستی ـ قاردان آیدین قلبینده،
بشریت سؤزۆن تکجه یازگیلن،
اینسانلارین قول قانادین بالییان،
گؤیلردهکی قورخو فیکرین پوزگیلن.
آمان ـ آمان گون گؤرمهین توخوجو،
ایلمک سالان دفعه دؤین آه چکن،
چیراغ تکین یانان، قانین یاندیران،
کیرپیکلری پیلته کیمی گؤزلهنن.
اۏ نهدیر هئی دؤیونلورسن کسیرسن،
اۆرهک سسین بوغازیندا بوغورسان.
بیرجه یولدا، خالچاندا بیر شکیل سال،
باخانلارین دیزلرینی قوروتسون،
ظالیملرین بارماقلارین دۆڲۆنله،
سلیمان تک قالخ دئولری زنجیرله،
قوی خالچانی ساتان ـ آلان بیلسین کی،
سنین دیلسیز اللرینده نهلر وار،
خالچا اۆسته باشماقلی یئریینلر،
بیلسینلر کی دیلسیز دینسهنه قوپار.
آمان ـ آمان، رومدان گؤیچک اورمودا،
گوموش تئللی، قوجامان چاخیر چکن!
کئچمیشلرین اییین توتان کوپلرده،
عشقین دادېن وئرهن چاخیر چکگیلن!
قوی حیاتین آغیر یولون کئچنلر،
دینجلسینلر اوزوم بولاقلارېندا...
ائله چاخیر چکگیلن کی یاندیرسین،
اۆرهگی ده، اۆرهکدهکی، دردی ده.
قوی چاخیرین، بیر چوخ سؤزلر اندیرسین،
خلقیمه کی، گول اکدی، خار دردی ده.
1344 ـ جی ایلین یایی، تبریز
آذر اۏغلو
چاغداش ادبیاتیمیزین گؤرکملی سیمالاریندان بیری ده بالاش آذر اۏغلودور کی 1299 جی ایلده اردبیلده آنادان اۏلوب و ایندی بیر عؤمور یارادیجیلیقدان سونرا، قوجامان شاعیریمیز اختیار دؤورانینی کئچیریر. ایران یازیچیلارینین بیرینجی قورولتاییندا، آذربایجان طرفیندن بیرینجی شاعیردیر کی اۏرادا شعر اۏخویوب فارس شاعیرلری طرفیندن ـ ملک الشعرای بهاردان نیمايا قدهر درین ماراق ایله آلقیشلادیلار.
آذر اۏغلونون شعرلرینده، ائلیمیزین آغیر یاشاییشی، چتین دورومو، وصال حسرتی، گؤزهل ایدییالارین آرزی ـ ایستهیی، صاباحا درین اینام، صولح و امین ـ آمانلیق اۏغروندا مبارزه تصویره آلینیر. شاعیر، آنا وطنیندن اوزاق دۆشوبسه ده، دۏغما دیارینا سئوگی بسلهییب، ائلینین وورغونو کیمی بوتون شعرلرینی مبارزهیه حصر ائتمیش و شاعیرانه روحونو دا خالقینا بخش ائتمیشدیر.
شاعیر بو دؤزۆلمز چتینلیکلری آرخادا قویوب، قیش، شاختا، بوران اۏنون اۆرهگینده یئر سالا بیلمیر. چونکو بوتون اۆرهگینی ائلینه، یوردونا و ایدییالارېنا وئرمیشدیر. اۏ باهار شاعیریدیر. گونشلی سحر شاعیری، آزادلیق و انقلاب شاعیریدیر.
اۏنون سینهسینده وولقانلار یاتیب؛ کؤکسوندن، بیر طرفدن وطنه محبت اۏدو پؤسگورۆر و بیر طرفدن اینسانلارا ان گؤزهل آرزیلار! اۏ، تبریزین اعتلاسی اۆچون دؤیوشوب، شاها قارشېیسینه گریب، عؤمرونو وئریب. بونلار بیر طرفده، باشینی اینسان سئوهرلیک ایدییالارې اۏغروندا آغاردیب. اۆرهگی بوتون بشریتله دؤیونوب.
آذربایجانین دیلی یاساق، دیواری آلچاق، نغمه و موسیقیسی قاداغان اۏلان بیر چاغدا بو گرگین دوروم شاعیری سارسیدا بیلمهییر. اۏنون گلهجهگه درین اومود بسلهدیگی هر اۏخوجونون اۆرهگینده اومود تومورجوقلارینی جوجهردیر. اۏنون وطنی تکجه تبریز، اردبیل، ایران یوخ، بلکه ویتنام، میصر، الجزایر، عراق، قارا آفریقا، لاتین آمریکا و هر یئر کی خالقلار اسارت زنجیرلرینی قیرماغا مجبوردولار! اۏنون سسی دۆنیایا یاییلیرکن، آذربایجان سسیدیر. سسی گورلو اۏلسون!
انقلاب شاعیرییم
من نه شاه، من نه سلطان، نه یاراشیق، نه زینت،
نه افسانه، نه مَلک، نه سرای، نه سلطنت.
نه قدیم عصرلری یادا سالیب آغلایان،
نه عؤمرۆنو غزله، مرثیهیه باغلایان.
نه دؤرۆن حاکمینه شعر یازیب پول آلان،
نه جلادلار اؤنونده حیات اۆچون آلچالان.
نه پیمانه، نه ساقی، نه شراب شاعیرییم،
آزادلیغین جارچیسی انقلاب شاعیرییم.
من اگیلیب حاکمه اللریندن اؤپمهدیم،
شعریمی چیچک کیمی آیاقلارا سپمهدیم.
نه عاجز بیر بندهیم، نه ساتیلمیش بیر قولام،
نه سرای مدّاحییام درگاهلاردان قووولام.
من ائللرین اۏغلویام، ائللر بؤیوتموش منی،
شعریم ائلدن آلیبدیر بو الهامی، قوّهنی.
من نه شمع، نه پروانه، نه رباب شاعیرییم،
آزادلیغین جارچیسی، انقلاب شاعیرییم.
منیم کؤنول دفتریم بنزهییر گولوستانا،
اۏندا یئر وئریلمهمیش قارلی قیشا، طوفانا.
بیر بهار عطری واردیر هر شعریمده، سؤزۆمده،
بهارین حسرتیله یاشاییرام اؤزۆمده.
من ال آچیب گؤیلردن دیلهمهدیم آزادلیق،
منیم آرخالاندیغیم، اۏنلاردان داها آرتیق،
اؤلکهلر حسرت چکن آفتاب شاعیرییم،
آزادلیغین جارچیسی انقلاب شاعیرییم.
اردبیل 1320
چاغیریش
گلین وطنداشلار، گلین آ دوستلار،
شاعیرین سیزلره شاد خبری وار.
یئنهده اۏجالیر گؤر سسیم منیم،
سؤنمهمیش الهامیم، هوسیم منیم،
تانیییر بو ائللر ازلدن منی،
نه فکریم، نه آرزوم، نهده صنعتیم.
اۏنون آرزوسودور صاف محبتیم،
قلبیمیز آیرېسا، ایشیمیز بیردیر،
منه الهام وئرهن بیزیم ائللردیر...
قوی سسیم یاییلسین شهره، کنده،
گلسین دمیرچیده، اکین اکنده.
آیاغی چاریقلی، الی چوماقلی،
اوزون یاپینجیلی، دری پاپاقلی.
مزدورلار، چوبانلار دئ کیم وار، گلسین،
وطنین قدرینی دویانلار گلسین.
گلسین قوی گؤزلری یولدا قالانلار،
ستارخان یوردونا آرخالانانلار.
گلین آخین ـ آخین»، قوشولون بیزه،
قایناییب قاریشین سیخ جرگهمیزه،
گلین وطن دئیین جوانلار، گلین،
گل، یاپیش آنانین ایندی الیندن،
اۏنون آرخاسیندا بیر داغ کیمی سن.
دایان، قویما دۆشمن ال وورسون اۏنا،
اۏنون اۏ مهربان آنا قوینونا.
دۆنیالار سیغینیر گؤرورسن بعضاً،
سنی اۏ ساخلادې کؤرپهلیگیندن.
دؤیدۆ کورهگینه آجی کولکلر،
پاسبانېن اۏلدو هر آخشام، سحر،
چیخارتدې حیاتین فرتیناسیندان،
ایندی اۏ گردابدا بوغولان زمان،
مهربان قوینونو آچاراق سنه،
دئییر:«ـ دار گونومدۆر، اۏغول گلسنه!
گل، یاد پنجهلردن گل، قورتار منی!
دؤیدۆ قولدور منی، حؤکمدار منی.
گؤزلریم یوللاردا قالدې زاماندیر،
سؤنن چیراغیمی الینله یاندیر.
بلکه بو ظولمدن قورتاراق بیزده،
بیرده قول اۏلمایاق اؤز اؤلکهمیزده...
اردبیل 1324
وطن محبتی
من هجرانلا دۏلو عؤمر سورموشم،
مین عذاب چکمیش، مین غم گؤرموشم.
آخیب نیسان کیمی گؤزۆمون یاشی،
نهلر چکدیرمهمیش منه بو عالم.
اینان کی، اڲیلر داغلارین باشی،
اگر دردلریمی اۏنا سؤیلهسم.
فقط قورتارمامیش داردان، چتیندن،
تک سنین عشقینله، وطن، ای وطن!
عؤمرۆن گنجلیگی بیر چیچک اۏلدو،
وقتسیز طوفانلارین الینده سۏلدو.
قانونلار باغلادې بوینوما زنجیر،
منی آییردیلار دۏغما ائلیمدن.
اؤزۆمده بیلمهدیم گوناهیم نهدیر،
فقط دئدیلر کی مقصرم من.
داددیم زمانهنین هر محنتیندن،
سنین خاطرینچین، وطن، ای وطن.
کئچدی آیلار، ایللر، زاماندا دؤندۆ،
یوز ایللیک بیر حیات بیر آندا دؤندۆ.
یئنه ده باشلاندې حق ساواشلارې،
خلقیم آت اۏیناتدې، سلاح گؤتوردۆ،
سیلیب یاناغینا آخان یاشلارې،
اینسانلار یوردوما پناه گتیردی.
اؤلکهلر دانیشدې رشادتیندن،
دۆشدۆن دیلدن ـ دیله، ای وطن،
دئمهیین:«ـ بونلار کی بیر خاطراتدیر،
یوخ، منیم عؤمرۆمدۆر، بو بیر حیاتدیر.
اۏنون هر سطرینده اۆرهک قانیم وار،
کؤنلوم دینجهلمهییر اۏنو آنماسا،
بونو یاخشی دئمیش بیزیم بابالار:
«ـ گؤزدن یاش چیخماییر اۆرهک یانماسا».
بیر کدهر دویساندا هر صحبتیمدن،
سنین حسرتین دیر، وطن، ای وطن.
قوی دۆشمن دئمهسین اوزاقدایام من،
یوخ، منی بؤیودن تورپاقدایام من.
اۏنون نفسیله قیزینیر سینهم،
سئویب، عزیزلهییر بو داغلار منی،
من بؤیوک بابکین نشانهسییم،
اگمز بو یارالار، بو داغلار منی.
هر گۆن الهام آلیب محبتیندن،
آرتیر قدرتیمیز، وطن، ای وطن.
آتامین سنگری مزارې اۏلدو،
اۆستونه بیر قیریخ کرپیچ قویولدو.
دوستلارې سونگویله قازدې «مجاهد»،
منیم ده «فدائی» قالاجاق آدیم.
صاباحکی دؤڲۆشه اۏلماسام شاهد،
باشقا بیر آدیله یئنه اۏلادیم،
اۏ گون ووروشاجاق ... بیل، بو ظولمتدن،
قورتاراجاق سنی، وطن، ای وطن.
1327
شهیدلرین قبری اۆسته
تهران هله قالخمامیش یوخوسوندان بو سحر،
هله بوش، کیمسهسیزدیر خیابانلار، کوچهلر.
نه آقالار، نه ده کی، بازار اهلی اۏیانیب،
فقط هر تین باشیندا بیر پاسبان دایانیب.
ایکی الیله مؤحکم یاپیشمیشدیر یاراقدان،
کیم بیلیر کی، اۏ هله آیاق اۆسته نه وقتدن،
شیرین یوخویا گئتمیش؟
گؤرۆرسن کی، آراییر،
بوینو ضعیف تاغ کیمی یاواش ـ یاواش اگیلیر،
باشی گلیب توفنگین لولهسینه توخونور،
قیزارمیش گؤزلرینده ناراضیلیق اۏخونور.
تریاکین وقتی کئچیب یقین، یادا خماردیر،
بیر ده کی، پاسبان تقصیر، گوناهمی واردیر؟
کیشی بوتون گئجهنی یاتمامیشدیر، دۆشون سن،
شهری قوروموشدور شاهین دۆشمنلریندن.
ایندی مور گولهسهده، قولاقلارې سسدهدیر،
یاتسادا نه عئیبی وار، آخر کی اۏ پُستدادیر.
تهرانین کناریندا بؤیوک بیر قبرستان وار،
دۆزۆلموشدۆر یان ـ یانا اۆستو یازیلی داشلار.
مدائن ده کی قصرین اوچوق ستونلارې تک،
مرمردن باش داشلارې گؤرۆنور بوردا تک ـ تک.
بو داشلاردا یازې وار:
«فلان ایلده دۏغلودو،
مرحوم چوخ وارلی ایدی، نئچه ایل وکیل اۏلدو،
سونسوز ایدی، نه قدر قیزیلی، آغی قالدې،
ساغلیغیندا وقف ائدیب، تورپاغی، باغی قالدې...»
بو قبرین لاپ یانیندا داشسیز قبرلرده وار،
تورپاغینی یوموشدور یازدا یاغیش، قیشدا قار،
اۏنون دؤرد طرفینی یابانې اۏت باسیبدیر،
قبردن ده بیلینیر بوردا یاتان کاسبدیر...
فقط تمام کاسبلار بئله نشانسیز دگیل،
قبرلری سادهدیر، آنجاق عنوانسیز دگیل.
مرمردن اۏلماسادا، واردیر یئنه باش داشی،
اۏردا آیدین خطله یازمیش یاخین یولداشی:
«ـ بو فلان کارخانادا فعله ایدی، بیر سحر،
نمایشه چیخاندا ووردو اۏنو پُلیسلر.
قورخو بیلمز اینساندې،
آزادلیغین یولوندا آل قانینا بویاندې،
اۏغورلادې صاحبکار.
اۏدور، ایندی نه مولکو، نهده کی وارې قالدې،
آنجاق اؤلمز مرامی، بیرده اۏنون یولونو،
هر آن دوام ائتدیرن اۆرهک دوستلارې قالدې».
تهران هله قالخمامیش یوخوسوندان بو سحر،
هله بوشدور ان بؤیوک، دبدبهلی کوچهلر.
شهره کشیک چکیر هر تینده بیر پاسبان،
قوش دا سؤکه بیلمهییر اۏنلارین قورخوسوندان.
تهران قبرستان کیمی ساکتدیر کیمسهسیزدیر،
آنجاق بیر آز کناردا قبرستانسا بو سحر،
دالغالی بیر دنیزدیر.
گلیر هی دسته ـ دسته بورا ایگید فعلهلر،
شهیدلرین قبرینه چیچک سپهر، گول قویور.
قبرستانین بیر یانی چیچکلیڲه اۏخشاییر.
اۏنلار بو شهیدلرین یاخین، اۆرهک دوستودور،
هامیسی احتراملا باشینی آچیب دورور.
اوجا بیر قبرین اۆسته قالخیر یاشلی بیر آدام،
دانیشیر آرام ـ آرام!
کلمه ـ کلمه یاییلیر اطرافا اۏنون سسی:
دوستلار، بیر ایلدیر سیزی دۆشمنلرین گولَلهسی،
جؤرگهمیزدن آییردې.
بیر ایلدیر سیز یوخدور... بیزیم اۆچون آغیردیر،
آغیردیر، مبارزه، قطعی دؤڲۆش گونونده،
بیر سربازدا ایتیرمک دۆشمنلرین اؤنونده.
یوخ، یوخ، سیز اؤلمهدینیز!
اؤلوم بیر قوش اۏلسادا، اوچا بیلمز یانیزدان!
آزادلیغین یولوندا تؤکولن پاک قانیزدان.
بایراغیمیز داهادا قیزاردې، آل بویاندې،
قلبیمیزده جوشان کین یئنیدن دالغالاندې.
اۆرهگیمیز کؤیرهلیب، گؤزۆموز یاشارمادې،
سیرامیز سئیرلمهدی، جؤرگهمیز بوشالمادې.
داها مؤحکم ایناملا آددیملادیق اۏ گون بیز،
طوفانلی بیر عمّانی آندیردې غضبیمیز.
افسوس کی گؤرمهدینیز، دوستلار، نئجه اۏ آخشام،
اللری اسه ـ اسه استعفا یازدېیقوام،
تهراندا اۏ خائنه بیر حیات تاپیلمادې،
سفارته سۏخولدو، ساخلایان تاپیلمادې.
همان گئجه توپلاییب قیزیلینی، آغینی،
صوبح اۏلونجا ترک ائتدی اۏ، ایران تورپاغینی.
اۏ گون سیزینله بیرگه بیز غلبه قازاندیق،
آزادلیق جبههسینده داها مؤحکم دایاندیق.
الیمیزده شعارلار، جوشان قلبیمیزدهسیز،
قارداشلار، سیز اؤلمهدیز، یئنه قلبیمیزدهسیز.
1333ـ نجی ایل
حکیمه بلوری
چاغداش ادبیاتیمیزین شاعیرلرینین اؤنونده گئدن بؤیوک شاعیریمیز ایللر بویو یارادیجیلیغی ایله، دیلیمیزین اینجهلیکلرینی، دۆنیا میللتلری آراسیندا یاییب و ائلیمیزه حؤرمت قازانیبدیر. اۏنون اثرلری دۆنیا دیللرینه ترجومه اۏلاراق دۆنیانین مختلف اؤلکهلریندن بؤیوک اۏدوللار و نیشانلار قازانیبدیر.
حکیمه 1304 جی ایلده زنگان شهرینده آنادان اۏلوب و کیچیک یاشلاریندان شعره ماراق گؤسترمیشدیر. اۏ تحصیلاتینی زنگاندا داوام ائدیرسهده، آکادمیک تحصیلینی سونا چاتدیرمیش و آکادمیالاردا چیخیشلار ائتمیشدیر. نهایت 1381 جی ایلده دۆنیادان گؤزۆنو یومدو. آنجاق بیزه دگهرلی اثرلر قویوب گئتدی. اۏنون اثرلریندن بونلاری سایماق اۏلار:
حیات یوللارېندا، اؤلمز قهرمان، منیم آرزوم، سندن اوزاقلاردا، شاعیرین یادگاری، آپار منی اۏ یئرلره، چینار گؤزلهییر منی و ...
حکیمه، شهریارین فارسجا شعرلرینی ده آنا دیليمیزه چئویرهرک «یالان دۆنیا» آدیلا نئچه یوز مین تیراژلاریندا یایمیشدیر.
آذربایجانیم
بیلیر دونیا بیلیر، گؤرور بو عالم،
سنه یابانجیدیر کدهر، غصّه، غم،
داها گؤرونمهییر گؤزلرینده نم،
کولهلیک داشینی آتمیشدیر ائلیم،
حاققا، آزادلیغا چاتمیشدیر ائلیم.
سئوادالار یوردونون بیر اولدوزوسان،
گؤرور، دۆنیا گؤرور، بیلیر بیر جاهان.
سنده آغ گونلره چیخمیشدیر اینسان،
منیم دۏغما یوردوم آذربایجانیم،
عشقیم، محبّتیم، شؤهرتیم، شأنیم.
دئمه کی نیظامیم، فضولوم هانی؟
یازیلیر بوگونون یئنی داستانی.
یاخشې تانیییرلار، آذربایجانی،
شعریمدن شیکایت کؤچموشدور آرتیق،
اۏ آغیر زامانلار کئچمیشدیر آرتیق.
سینهم باشدان باشا بیر لالهزاردیر،
هر عؤمور ائله بیر تزه باهاردیر،
اؤتن هر بیر آنین معناسی واردیر،
زینتین، بزهیین، ثروتیم امهک،
بوگونوم، صاباحیم، شؤهرتیم امهک.
سینهنده بوروقلار سیخ مئشه سالمیش،
سئوینجلر، فرحلر قلبینی آلمیش.
آخشاملار سولارین یوز رنگه چالمیش،
چالخانیر، بولانیر، دورولور خزر،
اۏ قارا نفت ایله دونیانی بزهر.
«سهگاه»ین، «شیکسته»ن، «شور»ون سسلهنیر،
کؤکسونه آی انیر، اۏلدوزلار انیر.
هر کؤشن ائله بیر جنّته دؤنور،
گؤزهللر گؤزهلی وطنیم منیم،
سولوب سارالمایان چمنیم منیم.
قلبیمین باش تاجی، افتخاریسان،
بابامین، آتامین یادیگاریسان،
شرقده آزادلیغا اولدون پاسبان،
منیم دوغما یوردوم، آذربایجانیم،
او تاییم، بو تاییم، شؤهرتیم، شأنیم.
سنه باخان زامان باشیم اوجالیر،
فقط اۆرهگیمده نیسگیلیم قالیر.
آغ گونون او تایی یادیما سالیر،
بو بایرام نئجهده یاراشیر سنه،
آرازیم نغمهلر قوشور شأنینه.
سینهمده دیل آچیر، دیل آچیر اورهک،
ائل اۏغلو، بایرامین اۏلسون مبارک.
سنی سالاملاییر بؤیوک گلهجک،
منیم دۏغما یوردوم، آذربایجانیم،
بو گونوم صاباحیم، شؤهرتیم، شأنیم.
تبریز
قوللاریم دولانار بوینونا بیر گون،
یئنه باش قویارام دیزینه، تبریز،
حسرتدن، هیجرتدن جانا! دویموشام،
دویونجا باخارام گؤزونه، تبریز.
بولانلیق سولارین آخسین، دورولسون،
تزه گونلریندن بساط قورولسون.
سهند جامالینا بیرده وورولسون،
بیر غبار قونماسین اوزونه تبریز.
حسرتین یاندیرار، پورشودور منی،
ظریف چیچک کیمی اوشودۆر منی،
سسلهسم ساوالان ائشیدیر منی،
قیزیننام اودونا، کؤزونه، تبریز.
گولوستان باغینین سئیرینه گلیم،
لاله یاماجیندا بیرده دینجلیم.
اؤتن گونلریمه یئتیشمز الیم،
دوشوم هئچ اۏلماسا ایزینه تبریز.
آنا تبسّمون آی ایشیغیدیر،
قیلوم قامتینین سارماشیغیدیر.
شعرین بو دونیانین یاراشیغیدیر،
اینجیسی توکنمز خزینه تبریز.
سن شاعیر عؤمرومه ووقار وئرمیسن،
سولوب ـ سارالمایان گولزار وئرمیسن.
اعتبار وئرمیسن، ایلقار وئرمیسن،
هر ایگید اوغلونا، قیزینا، تبریز.
ستارخان، باقرخان گؤیلره اوجالت،
قارا بولودلاری اۏد آغزینا آت.
شاعیر قیزینین دا سؤزلرینی قات،
شیرین صحبتینه، سؤزونه، تبریز.
بیر شعر ایستهرم
بیر شعر ایستهرم اودو، آلووو،
گؤزلرده شیمشهیی، شیمشهیی چاخسین،
کؤنولدن ـ کؤنوله شلاله کیمی،
سئل کیمی گؤرلاییب، سئل کیمی آخسین.
ائله بیر شعر کی، قارتاللار کیمی،
اۏنون یولو اولسون ذیروهلر یولو،
یاشیل مئشهلر تک، اوجسوز، بوجاقسیز،
وطن داغلارې تک چشمهلر سولو.
ائله بیر شعر کی، اۏنون وسعتی،
یاماجلار، صحرالار، دوزهنلر اۏلسون،
غلبه مارشس تک، شفق سئلی تک،
اودلو نغمهلر تک اورهگه دۏلسون.
ائله بیر شعر کی، اۏدو، آلووو،
آلووو یاندیرار، اۏدو یاندیرار،
وطن گؤیلرینده قیغیلجیم کیمی،
طالع اولدوزومو اېشیقلاندیرار.
هله یول تاپمامیش قلبه، اورهگه،
سینهمی یاندېرسېن اۏدلو نفسی،
دؤنسون دوداقلاردا بیر گوموش نئیه،
شیمشکدن تؤکولسون هر بیر کلمهسی.
هله اکیلمهمیش، چیچک آچمیش،
بیر شعر ایستهرم صنعت باغیندا،
قوی چیگنینه قوس و قزحی،
گوللر داغلار کیمی عطیرلی شعریم.
گۆنش اۏیانمامیش هله یوخودان،
گؤز آچسین دونیایا دان اولدوز تک،
بیر شعر ایستهرم اودلو، آلوولو،
شعر پالتاریندا آلوولو شیشمک.
ائله بیر شعر کی، حیات نفسلی،
باهار یاغیشې تک کؤورهک، مهربان،
بیر قارتال ادالی بیر لاچین سسلی،
یئنیدن دۏغولوم دۏغولماسیندان.
آذربایجان ادبیاتی، تاریخی و اینجه صنعتی