راه های تشخیص کلمات تورکی که در زبان فارسی کاربرد دارند!
اگر کلمات تورکی رو حذف کنیم ایا زبانی بعنوان فارسی خواهد بود؟

در زیر بعضی از راه های تشخیص كلمات توركی كه در فارسی كاربرد دارند را آورده ایم امید که مورد توجه و استفاده قرار گیرد:
1 / كلماتی كه به مه ختم میشوند مانند گزمه, ساچمه, دیشلمه, دولمه, چكمه , قابلمه, قیمه, سرمه, سورتمه, یورتمه, تخمه, كرشمه, چمباتمه, تكمه (تیكمه تیكماق دوختن) , و ......

2 / كلماتی كه به پسوند چی ختم می شوند مانند مانند سورچی, قیچی, قاچاقچی , جارچی, توپچی, یالانچی و ......

3 / كلماتی كه به چه یا جه ختم می شوند ( چه پسوند تصغیر در زبان توركی است مانند ك در فارسی) مانند : تانریجه ( تانری+جه : الهه), بچه , گوجه (گوی " سبز" +جه) بوقچه (بوق " چمدان "+چه) طاقچه, باغچه و كوچه (كوی " روستا " +چه) غنچه (غونچا)، سئرچه, تپانچه; یونجه و...

4 / كلماتی كه به اق ختم می شوند مانند قاچاق, چلاق, قالتاق, ییلاق, قشلاق, الاق, یراق, چماق, قنداق, باتلاق, چخماق سنجاق, بایراق (بیرق), چراق, ( چیرماق یعنی سوسوكردن ), سراغ (سوراق سوروماق یعنی پرس وجو كردن) و ....

5 / كلماتی كه به َك ختم می شوند مانند تشك, اوردك, الك, یدك, ببك, كولاك ( كوللاماق یعنی مدفون كردن)، بلوك ( از بولماق به معنای بخش كردن), كمك(کٶمک ) و ....

6 /كلماتی دو قسمتی مانند ده ده , به به , په په , نه نه, قاغا (كاكا), چیل چیل (به صورت چلچله وارد فارسی شده ), سلانه سلانه (ساللانا ساللانا) و ...

7 / كلماتی كه به ار ختم می شوند مانند چاپار, دمار (دامار)، قاجار, سالار( از فعل سالماق بر زمین زننده, پهلوان), تومار, اچار, افشار(اٶوشار) و....

8 / كلماتی كه به اج ختم می شوند مانند تاراج, آماج, اوماج , دیلماج , تیماج و....
فعل هایی مانند قاطی كردن, چلاندن, قرتاندن, قردادن, قِر امدن, چاپیدن, چروكیدن, كیپ كردن, قاپید و....

ابزار الات جنگی و اصطلاحات مانند : توپ، تپانچه، تفنگ، ماشه، گلن گدن، گلوله، فشنگ، قشون، قپوز چاووش ( از چو به معنای خبر), باروت، اوردو و....

نام بسیاری از پرنده ها و جانوران مانند قرقی, بالابان, دورنا, طرلان, بلدرچین, لاچین و بایقوش, قورباغه، مارال و ....

نام ابزارالات موسیقی مانند دهل (دوول به معنای كوبیدن), باغلما, تنبك، بالابان، و....

عوارض طبیعی مانند, تپه, دره , جلگه (چولگه به معنای صحرا) كویر (كو + یئر),لوت و ....

ابزار الات غذاخوردن مانند, بشقاب, چنگال, قاشق, قابلمه, سفره, قزقان, ملاقه و....

نسبت های فامیلی مانند, داداش, ابجی, قاین, دایی, نه نه, اقا, خانم, خان, بیگ و ....

كلماتی مانند پالتو، پلاس، پالان از ازتركی گرفته شده اند (پالتار در تركی به معنای پوشاك می باشد:پال = کاور، پوشش دهنده)، قالی و....

منبع: زبان و ادبیات ترکان خراسان - اسماعیل سالاریان