آنادیلیمیزین اؤزه للیک لری و گؤزه للیک لری


آنادیلی ایله انسانین وارلیغی - شخصیتی تکوین تاپیر. آنادیلی اولماسا انسانین وارلیغی کامیلله شه بیلمز. هر بیر انسان، ایلک باشدا آنادیلینی اساسلی اؤیرنمه سه باشقا دیللری ده اؤیرنمکده چتینلیک لرله اوز اوزه گلر. بو سؤزلر گونوموزون روانشناسلاری، عصب شناسلاری و جامعه شناسلارین سؤزودور کی ایللر بویو تحقیقلردن سونرا بو نتیجه یه چاتمیشلار و اعلان ائتمیشلر. ایرانیمیزدا اولان تحقیق لر ده بونو گؤسته ریر. 1376جی ایلده زنگاندا 2000 دبیرستان دؤرونده دانش آموز آراسیندا اولان تحقیق بونو گؤستردی کی اوشاقلیقدان تورکجه دانیشان اوشاقلار و ائولریندن فارسیجا دانیشاق اوشاقلار توتوشدورولدو. بو توتوشدورما آشکار ائتدی کی او اوشاقلار کی آتا – آنالاریلا تورکجه دانیشیرلار نئچه اساسلی درسلرده او جمله دن ریاضیات، فیزیک و انگلیسی درسینده ائولرینده فارسیجادا دانیشان اوشاقلاردان باش دیرلار. یعنی او اوشاقلاری کی آنادیللریندن استفاده ائدیرلر بو درسلرده ده قالان اوشاقلاردان یاخشی اؤیره نیرلر و یوخاری نمره لر آلیرلار. آتالار و آنالار بو مساله یه دوزگون یاناشسالار اؤز اوشاقلاری نین گله جه یینه یاردیمچی اولورلار.

آنادیلیمیز تورکجه نین اؤزونه مخصوص اؤزه للیک لری و گؤزه للیک لری واردیر. بو گؤزه للیک لر و اؤزه للیک لری تکجه بیزلر دئمه ییریک بلکه دونیا بیلگین لری، مخصوصا دیلچی ار بو گؤزه للیک لر قارشیندا باش اگیب و دیلیمیزی بیر معجزه کیمی تانییرلار.

بیزیم دیلیمیزده دونیا بیلگین لری نین دقت لرینی اؤزونه چکمیشدیر.

پیامبر اسلام حضرت محمد مصطفی (ص) بویورور: تورک دیلینی اؤیره نین چونکی اونلارین حکومتی اوزون بیر سوره ده اولاجاقدیر.

"آلبرت سورل" فرانسه لی عالیم دئییر: دونیادا هله ایکی موضوع بللی اولمامیشدیر: بیری تاریخده و بیری جغرافیادا: جغرافیادا قطب لار و تاریخده تورکلر.

  فرانسه نین تاریخی نین آتاسی آدلانان عالم "رنه گروسه" دئییر

 بوتون بشر تاریخی نین صفحه لرینی آلت – اوست ائتدیم بئله دوشونورم کی تانری تورکلر فرمانروا یارادیب بیر حالداکی باشقا ملتلری فرمان آپاران قویموشدور.

میشل ساراخوف دئییر: ایران بیر کویردیر کی آذربایجانین ثروتینی اودور نه اؤزو آباد اولور و نه ده آذربایجان.
 


 خانم نیکیتا هایدن آلمانلی دیلچی دئییر:

 تورک دیلینده او قدر گؤزللیک لر واردیر کی بعید بیلیرم انسانلار بو دیلی یارادا بیلسینلر. سانیرام بو دیلی تانری یاراتمیشدیر.

خانم نیکیتا باشقا بیر یئرده آرتیریر:

انسان او زامانلار بئله بیر دیلی یارادا بیلمزمیشلر، فضایی موجودلار یا تانری بئله بیر دیلی یاراتمالی دیر.

 

مان مولر  دئییر:

بیز تورک دیلینی اؤیرندیکده بیر معجزه ایله اوز اوزه گلیریک. چتین دیر بئله بیر دیلی انسان یارادا بیلسین.

"زمانیکه ما زبان ترکی را با دقت و موشکافانه می آموزیم با معجزه ای روبرو می شویم که خرد انسانی در عرصه زبان آنرا آفریده است".

 

هرمن ومبری – 19جو یوزایلین تورکولوگی دئییر:

تورک دیلی نین یئری گؤزه للیک و اولغونلوقدا عربجه ده داها یوکسکدیر.   

هرمن وامبری باشقا بیر یئرده یئنه دئییر:

ائله بیل تورک دیلینی ماهیر دیلچیلر دوزلدیب و تورکلرین اختیاریندا قویموشلار. تورک دیلی نین گرامری، قانون – قایداسی ائله اولقوندور کی بئله نظره گلیر بیر فرهنگستانین هدایتی ایله بو دیل دوزه لینیبدیر. او یئنه آرتیریر: بالکانلاردان توتوب منچوری یه قدر سفر ائتسه نیز تکجه بیر دیل سیزه لازیمدیر و او دا تورکجه دیر. چون بو یئرلرین هامیسیندا تورک دیللی ملتلر یاشاییرلار.

 

جان پری ده بیر مورخ اولاراق دئییر:

عربجه اسلام دینینه گؤره فارسیجانین اوزه رینده بؤیوک ائتکی بوراخمیش، بئله بیر ائتکینی ده تورک دیلی شیعه مذهبینه گؤره فارسیجادا قویموشدور. 

 

سون سؤزوم بو باره ده بودور کی دیلچیلر تورک دیلی نین تاثیرینی تامام دیللرده آراشدیریب و اونا اشاره لر ائتمیشلر او جمله دن AMT  مؤسسه سی اوروپا و آمریکا دیلچیلری نین اورگانی 2002جی ایلده اؤز راپوروندا دئییر:

 انگلیسجه، ایتالیان، آلمانجا و فرانسیزجا دیللری تورک دیلینده بؤیوک تاثیر آلمیشلار.

علي پاشا صالح ایرانلی عالیم دئییر:

سومر و هئتیت مدنیت لرینی یارادان طایفالار تورکلر اولموشلار و بشرین دانیشدیغی ایلک دیل تورکجه اولموش و چوخلو دیللر تورکجه دن کؤکلنمیشلر.

 

فريتز هومل، آلمانلی سومر شناس 1884جی ایلده سومر دیلی ایله تورک دیلینی توتوشدورموش و 350 تورکجه سؤزجوگون سومر دیلینده اولدوغونو گؤسترمیش و ادعا ائتمیشدیر کی بوگونکو تورکلر همان سومرلردیرلر. البتده پروفسور تونا 37 ایل سومر و تورک دیللرینی توتوشدورموش و ایکی دیلی بیر دیل کیمی تانیمیشدیر. بئله لیکله تورک دیلی نین 7000 ایللیک تاریخینی ادعا ائتمیشدیر.

 

آنجاق چوخلو دونیا بیلگینلری تورک دیلی نین گؤزه للیگی و اؤزه للیگی حاققیندا سؤزلر اورتایا گتیرمیش و اؤز حیرانلیقلارینی بیلدیرمیشلر. او جمله دن کلا آند، تاسسو – ایتالیالی شاعیر، ویلیام مارتین انگلیسلی یازار، پییر لوتتی – فرانسالی یازیچی، ادمون دو آمیجیس – ایتالیالی یازیچی، باشقا ملتلردن چک فیلوسوفو کومونیوس، فرانسه فیلوسوفو گیلاند، آلمانلی مورخ هاممر، روس عالیمی چارنایئو، و بیر چوخلو عالیملر بو باره ده دانیشمیشلار.

ایندی اؤزوموزه گله لیم. تاسوفله فارس وطنداشلاریمیز نفرت له بیزم خال ایله یاناشیب و همیشه دوشمنلیکلر یاراتماغا جان آتمیشلار. بیز بوگون بونلارا جواب وئرمه مه لی ییک. چونکی صاباح هامیسی پئشمان اولاجاقلار. بیزلر اؤز دیلیمیزی و ادبیاتیمیزی گوجلندیرمه گه چالیشمالی ییق. دیلیمیزی و ادبیاتیمیزی دوشونه جکلر و اوگون اؤزلری خجالت چکه جکلر.

هر حالدا منجه ادبیاتیمیزین و دیلیمیزین گؤزللیکلرینه اؤنم بسله مه یی ییک و بو گؤزه للیکلری یایمالی ییق.

دیلیمیزین گؤزه للیک لری سایییا گلمزدیر اونلاردان بیری دیلیمیزین قایدا قانونلو اولدوغودور. دونیا دیللری آراسیندا بیرینجی دورومو قازانیر. هئچ بیر قانونسوزلوق تورکجه میزده یوخدور و استثنا دا یوخدور. بیر سیرا دیل بیلمز اما ادعالی ساوادسیزلارین سؤزونه اویمایین.

دیلیمیزده اولان سؤزجوکلری ساییسی دونیادا ایکینجی دورومو قازانیرو بوگون 2590 مین سؤزجویو اولان دیل هانسی دیر؟ فارسیجانین تکجه 45000 سؤزجویو وار، تکجه انگلیسجه دیر کی تورکجه دن ساییسی آرتیقدیر.

دیلیمیزده سسلی حرفلرین ساییسی 9دور و بوتون دیللردن آرتیقدیر.

گرامر و نحو باخیمیندان دیلیمیزین داها گوجلو اولدوغو هامینی حیرتده قویموش. باخین فارس و باشقا هند – اوروپالی دیللرده حروف اضافه آدلانان عنصرلرین جمله ده یئری ده ییشیلنده جمله نین معناسی پوزولور مثلا: علی کتاب را از بازار خرید.

سیز بیر کلمه نین یئرینی عوض ائتمکله جمله نین معناسی پوزولور مثلا

 علی را کتاب از بازار خرید یا هر هانسی بیر کلمه نین یئرینی ده ییشسه نیز معناسی دوشونولمز. اما تورکجه میزده چون دیلیمیز التصاقی – پیوندی یا اگلوتیناتیودیر حروف اضافه کلمه یه یاپیشار جمله بئله اولور:

علی کتابی بازاردان آلدی.

بورادا کتابی و بازاردان بیر کلمه یه چئوریلیر . ایندی کلمه لری جمله ده هر نه قدر دهییشسه نیز معنا هماندیر:

علی بازاردان کتابی آلدی

کتابی علی بازاردان آلدی

آلدی علی بازاردان کتابی

گؤرورسونوز کی معنا فرق ائتمیر. بونا گؤره ناسا فضایا ذی وجودلار احتمالی اوچون پیان گؤنده رنده اوچ دیلی اساس توتور: انگلیسجه نی – دانیشانی نین چوخلوغو اوچون

فرانسیزجانی – ادبیاتی نین گوجلو اولدوغو اوچون

تورکجه نی – دیلین محکم قانون – اقایدالاری اوچون

    دونیادا بیر دیل اولسون. بو ایده تاریخ بویو چوخلاری نین آرزوسو اولموشدور. 

  دونیا ملتلری­نین تکجه بیر دیله مالیک اولمالاری ان اسکی زامانلاردان بوگونه قدر، بلکه ده هامی­نین آرزولاریندان اولموشدور. هله ده چوخلو آداملار واردیر کی دونیادا بیر دیلین اولدوغونو آرزولاییرلار. پیس دئییل بو ساحه­ده اسکی بیر داستانا اشاره اولونسون. توراتدا بابل بورجونون یارانماسینا مناسبت ایله بئله یازیر: نمرود مصر پادشاهی بوتون خالقی توپلاییر تا تانرییا اَل چاتماق اوچون بیر بورج دوزلتسینلر. بورجون دوزلمه­سی داوام تاپیر، آما آرادا تانری خالقین آراسیندا دیل فرقلیگینی یارادیر. داها هئچ کیم بیر - بیری­نین دیلینی دوشونمه­ییر. بونا گؤره بورج ایشی دایاندیریلیر و خالقین بیرلیگی پوزولور.

   بو اوسانا دونیا خالقلاری­نین بیر دیله مالیک اولما دیله­گینی دیله گتیریر. سؤز یوخدور کی دیل بیرلیگی انسانلارین بیرگه یاشاماغیندا یاردیمچی­دیر. تاریخ بویو چوخلو بیلگین­لر چالیشیبلار ائله بیر دیل یاراتسینلار بلکه هامی­نین دیلی اولا بیلسین و بوتون خالقلار اونونلا موافق اولسونلار. آنجاق نئچه دیل بئله­لیکله یارادیلاراق، هله ده سونوجلانمامیشدیر. بو دیللردن اسپرانتو، گولپوگ و باشقالارینی سایماق اولار. دیل مساله­سی تاریخی، عینی حالدا پیتلاشیق بیر مساله­دیر. بو زمینه ده هم ملی تعصبلر موجوددور و هم بیلگی دارازدیر. هله ملی و رسمی دیل اوزه­رینده درین چارپیشمالار گئتمه­ده­دیر.

    دیل، بیر گونده، بیر ایلده و یاخود نئچه اون ایلده یارانمیش اولان بیر فنومن دئییلدیر، عکسینه ده نئچه اون ایلده اورتادان گئدن دئییلدیر. بوگون مدییالارین ان تاثیرلیگینی نظرده توتاراق رادیو، تلویزیون، مطبوعه­لر، سینما و مدرسه­لرین وجودی ایله حتی تورکجه­میزین یاساق ساییلدیغی بیر زاماندا دیلیمیزی یوخا چیخارا بیلمه­میشلر و بیلمه­یه­جکلر. توپ – توفنگ ایله دیلی نابود ائتمک اولماز، مخصوصا بو زمانداکی دونیادا بوتون دوشونجه­لی انسانلار دیللرین آزادلیغینی بشریت ایلک حقوقلاریندان و ایلک ایستک­لریندن ساییرلار. بوگون دولت 100 ایل عرضینده  دیلی ده­ییشه بیلمه­میش، سلجوق حکومتی 1000 ایل بوندان قاباق نئجه باجارا بیلردی آت اوسته اسکی مکتب وسیله­سیله فارس یا آذری دیلینی آرادان آپارا بیلمیشدیر؟! معلومدور بئله بیر حادثه اوز وئرمه­میش و دیلیمیز همان بوگونکو تورکجه ایمیش.

  

دیل بیر اجتماعی فنومن دیر. ایلگی قورماق، مدنیتی بیر بسلدن باشقا نسلره، بیر ملتدن باشقا ملتلره منتقل ائتمک و نهایت دیل دوشونجه و فیکیر وسیله سی دیر. بونا گؤره دیل، ساده بیر فنومن دئییلدیر. بوتون یاشاییشدا و عؤمور بویو انسانلارین یاشاییشیندا اؤنملی بیر رول اویناییر. دیله توخوناندا عوالیقدان اوزاق بیر روحیه ایله، داها دوزگون دئسم علمی باخیشلار داورانمالی ییق. دیلین ماهیتیندن دوزگون بیر تصوروموز اولماییرسا، اونون آراشدیرماسیندا و اهمیتینی گؤسترمکده اشتباه یول گئده جه ییک. دیلین ده ییشیلمه سی و تحولو اساسلی قانونلار اوستونده مومکوندور. بو قانونلاری تانیماق گرکدیر. جامعه بیر دست و بیر پارچا دئییل و دیللری ده بیر اولا بیلمز. بونا گؤره دیل آراشدیرماسیندا بوتون ساحه لری نظرده توتمالی ییق. هر بیر صنف، هر بیر اجتماعی طبقه نین اؤزونه مخصوص دیلی و دانیشیق شیوه سی واردیر. بو اینجه لیکلردن واز کئچمک ، دیل آراشدیرماسیندا مهم یانلیشلارا میدان وئرمک دیر. دیل و هر انسانین دانیشیغی اونون شخصیت و وارلیغی نین کیفیتینی گؤسته ریر. هر انسانین اجتماعی دورومونو و دوشونجه دونیاسینی گؤسته ریر. دیل ادبی – هنری یاردایجیلیقلارین وسیله سی دیر. یازارلار و شاعیرلر یاراتدیقلاریلا اؤز ایچلرینی عیان ائدیرلر تکجه ظاهیرلرینی یوخ بلکه ایچلرینی آچیقلاییرلار. بیر ملتین ادبیاتی و هنر دونیاسی دا او ملتین کولتورونو و دوشونجه دونیاسینی بیلدیریر. بو نوکته یه دقت ائتمه لی ییک. هانسی ملتین دوشونجه و کولتورو بوگون بشریتین دردینه علاج اولا بیلر؟ هانسی ملتین دیلی دونیا انسانلاری نین دردینه ده یر؟

بوگون دیل جهلی آرادان قالدیرما وسیله سی دیر. دیل ایله دموکراسی یاراتماق اولار. ایکینجی دیلین اؤیرنمه سی ده بوگون دونیا ملت لرینی اساسلی قونولاریندان دیر. دیللر آراسیندا رقابت لر واردیر کی اؤزونه تانیتدیرسین. بونلارین هامسیندا دیلیمیزین اؤنملی رولو اولا بیلر. ساوادسیزلیغی آرادان قالدیرماق اوچون آنادیلی ان ده یرلی وسیله دیر. بیز اؤز آنادیلیمیز ایله بیر ایلده سادوادسیزلیغی آرادان قالدیرا بیلردیک. تاسوف بورادادیر کی بیزین دینیمیزین کتابی قرآن دیر. قرآن یعنی اوخومالی. دینیمیز اقرا یعنی اوخو سؤزو ایله باشلانمیشدیر آما نه یازیق کی 40 ایل انقلابدان کئچیر هله ده بیسوادلیق آرادان گئتمه میش. بو دوروم بیر حالدادیر کی کوبادا تکجه 9 آیدا، دال قالمیش موزامبیک ده 4 ایلده بیسوادی ریشه سی قیریلدی، السالوادوردا 7 ایل ساندینیست لر حکومته چاتدیقدا ملتین یوزه 70 یئتمیشی دانشگاهی تحصیلات آلدی. آما بیزیم وطنیمیزده هله ده بیسوادلیق دان چؤرک یئینلر وار؟!

 دیلچی لیک علمی نی دوزگون مطالعه ائتدیکده بوگونکو چتینلیک لری راحاتلیقلا و علمی صورتده حل ائتمک اولار.

 

ایراندا بیر سیرالار دیلین الوانلیغینی ایرانین تجزیه اولماسینا بیر عامل ساییرلار و بیر سیرا دا ایرانین معنوی و فرهنگی گوجلنمه سی نین دلیلی ساییرلار. بیرینجی قوروپلار بوندان نگراندیرلار کی دیللر ایرانی بیر بیریندن آییرسین، آما حقیقت بودور کی ایرانین گؤزه للیگی همین دیللرین الوانلیغی دیر و فرهنگی نین زنگین اولماسینا سبب همین دیللردیر بیر شرطی وار و اودا دیللر آزادلیغی دیر. دیللر آزاد اولماقلا خالقلار صمیمی له شیب و داها بیرلشه بیلرلر. آیا بیزیم مسئوللار بونو دوشونه بیلمه ییرلر؟

 

    آنجاق تکلیف­لریمیز:

1 – دیلیمیزی بیز قورومالی­ییق. دیلیمیزی دوزگون اؤیرنمه­لی­ییک. تاریخیمیز و ادبیاتیمیزلا تانیش اولمالی­ییق. پروفسور زهتابی دئمیشکن: تاریخینی بیلمه­ین بیر ملتی نوخود کیمی هر آشا تؤکرلر.

2 – دیلیمیزه صاحاب چیخمالی­ییق. بو او دئمک دئییلدیر کی بوگونه قدر صاحاب چیخمامیشیق بلکه بوگون بوینوموزدا داها آرتیق بیر وظیفه واردیر. اوشاقلاریمیزلا تورکجه دانیشماق گره­ک، مغازالاریمیزا و شرکتلریمیزه تورک آد قویماقلا شهریمیزی بزیه­یک،

3 - شهریمیزده و هر یاندا آنادیلیمیزدن یارارلاناق. دیلیمیزی دوشونمه­دیکده فارسیجا دانیشاق.

4 - دیلیمیزی علمی سویه­سینده اؤیره­نک

5 - دیلیمیزه دایاق دوروب و اونو دستکله­ک. تورکجه کتابلاری آلیب اوخویاق و کتابلارین تیراژینی 1000دن آرتیراق. کتاب آلماق بیر تکلیف­دیر. هر ائوده بیر کتابخانا دوزلتمه­لی­ییک. بئله­لیکله کتابلارین ساتیشی و یازارلاریمیزدان حیمایت ده یولونا دوشر.

6 - اوشاقلاریمیزا تاپشیراق مدرسه­ده آنادیللریندن یارارلانسینلار و معلم­لردن تورکجه دانیشیغی ایسته­سینلر.

7 – بیر – بیریمیزه دایاق دوروب، عالیم­لریمیزی، یازارلار و شاعیرلریمیزی دستکله­مک بیزه وظیفه­دیر.

8 – رأی قازانماق اوچون نماینده لر فعاللاشاجاق. آلدانمایاق، ایستک­لریمیزی آشکار – آیدین آچیقلامالی­ییق.

9 - عائیله ایچینده منطقی دانیشیقلاری زورلاندیرماق گرکدیر. ائویمیز، دیلیمیزه آلینماز بیر قالادیر. سون سنگریمیزدیر. اونو دوشمانا وئرمه­ریک.

   هامییا آیدینلاشدیرمالی­ییق: بیز ایرانلی ییق و فارس دیلی و بوتون دیللری سئویریک. فارس دیلینده آتا - بابالاریمیز مینلرجه شاه­اثرلر یاراتمیشلار، بیز ده داوام ائده­جه­ییک. بیز فارسی دیلیله دوشمن یوخ بلکه دوستوق؛ آنجاق دیلیمیزی سئویریک و سئوه­جه­ییک. ایندی اؤزونوزو راضی ائتمک اوچون نه ائدیرسینیز ائدین. بیز واریق و اولاجاییق.

10 – دیلیمیز اوچون رسمی اولماغی، آنا یاسانین 15جی اصلی تمامیله اجرا اولوب بشری حقوقلاریمیزدان بیرینجیسینی ایسته­ییریک. داها سؤز بسدیر آقالار، عمل وقتی­دیر.

11 - سون سؤزوم: اوخوماق، اوخوماق، اوخوماق و نهایتده قلم اله آلیب یازماق.