موجی اهری
سلمان ممتاز در مقدمهای بر دیوان قوسی که بسال ۱۹۲۵ منتشر نمود اطلاعات کوتاهی در بارهی موجی ارائه کرده است. به نظر او، موجی همعصر قوسی تبریزی است که با او مکاتبه و مشاعره هم داشته است. محمدعلی تربیت نیز در «دانشمندان آذربایجان» موجی اهری را استادی شیرین سخن خوانده است. اشعار موجی در نسخهی خطی قوسی تبریزی که در کتابخانهی آستان قدس رضوی نگهداری میشود وجود دارد. این اشعار در حاشیهی دیوان قوسی نوشته شدهاند.
بسمالله الرحمان الرحیم،
حمدینه گویا دیلینین لطفیله،
آلدی کؤنول ملکینی فرعون نفس،
کؤنلومنی قویما پریشان، یئتیر
موجیِ بیچارهنی درد اؤلدورور،
| | موجییه قیل لطفی کرم، یا کریم.
دوغرو یولون ائیله اونا مستقیم.
تورِ وجودیندن یارات بیر کلیم.
قؤنچهی اومیدیمیزه بیر نسیم.
رنگینه باخ، چارهسین ائت، یا کریم!
|
***
روا دگیل کی، وئره مدعی شراب سانا،
الینده، ای بُتِ میخواره، ساغرِ خورشید،
یاراتدی عالمی نور-ایله، ای ملکسیما،
یانیبسان، ای دلِ بیچاره هجر اودیله بو گون،
خمیده قدّینی قللابه دؤندهریر موجی،
| | فراغینایله یانیب من اولام کباب سانا
وئریر مسیح اؤز الیایله شراب سانا.
دئسم، نولور بو جمع الیله آفتاب سانا.
فراغت اول کی، وئریلمز برین عذاب سانا.
خیالِ زولفی وئریر بس کی، پیچ و تاب سانا.
|
***
عارضین کیم، رنگِ مئیدن گؤستهریر گولگون نقاب،
تا عرقناک اولدو مئیدن عارضین مشاطهنین،
سن ادب گؤزله، گؤتورمه ال حیادن، اول ادیب!،
عارضین سرلوحه دئرلر قاشلاری طغراسینه،
نشئهی مئیتک لطافتدن لبین سیرابدیر،
| | اود هوسیله وئریر زنجیرِ زولفه پیچ و تاب.
سویه دؤندی الده گوزگوسینده ظاهردیر حباب.
شهرهی آفاقدیر بیر یوز سویوندان آفتاب.
یا یازیلمیش حسن دیوانیندا بیتِ انتخاب.
گؤستهریر، موجی، تبسملر عقیقی اللناب.
|
***
گل منی، ای طبیب، رنجور ائت؛
اودلو جانیم شرارِ عشقایله،
گزمه اغیار-ایله بیزی اونودوب،
اولدی خطون طلسمِ عزمِ حسن،
موجییه دگمه حشرده سن اؤزون،
| | دردیمی جانیم ایچره ناسور ائت!
منی سن داخی موسیِ تور ائت!
بیزی شاد ائیله، دوشمنی کور ائت!
افعی زولفین آنده گنجور ائت!
حق رضاسین آراده منظور ائت!
|
***
هر کیمه اول سنگدل صهبا وئریر، قان آغلادیر.
فارغ اولماق بیر نفس غمدن منه ممکن دگیل،
یوز توتوب محرابه آغلارسام، دئمین زاهد منه،
ای منی بزمینده یارین نالهدن منع ائیلهین.
هر کیمی گولمکده گؤرسم، محو ائدر حسرت منی،
پیچ و تابِ زولفایله اول قؤنچهی خندان منیم، روضهی رضوان هواسی منده یوخ، اما منی،
| | گولدورور صبح وصال و شامِ هیران آغلادیر.
ساقی، خونِ گرم اگر گولدورسه، دوران آغلادیر.
ای مسلمانلار، منی اول نامسلمان آغلادیر.
بولبولِ بیتابی نیرنگِ گولستان آغلادیر.
بس کی، مشکل گولدورور گردون، آسان آغلادیر.
تار و پودیم شمعتک ائیلر پریشان، آغلادیر.
آرزوی روضهی شاهِ خراسان آغلادیر.
|
***
بیمارِ غمِ عشقه دوا اولمازیمیش،
درد دل ائشیتمزلریمیش مهوشلر،
بیگانهلیکایمیش آشنالیق رسمی،
عاشقلره روسوالیگی مجنون قویموش،
چوخ کیمسهنی دلشکسته گؤردوک، بیلدیک،
بو هئیتایله کی، ابتداسی گؤرونور،
آزادهلیک عریانلیقایمیش عالمده،
افتادهلرین الین توتارلار، موجی،
| | بو درد مریضینه شفا اولمازیمیش.
عاشقلره چوخ چون و چرا اولمازیمیش.
بیگانهلر-ایله آشنا اولمازیمیش.
دیوانهلر ایچره کدخدا اولمازیمیش.
هر گونکی سینیقدا مومیا اولمازیمیش.
هجران گئجهسینه انتها اولمازیمیش.
آنده گره، بندِ قبا اولمازیمیش.
موسای طریقتده عصا اولمازیمیش.
|
***
بو داغِ کهن اوسته بیر تازه دوگون قویدوم،
مجنونینم، ای لیلا، روسوای جهان اولدوم،
هجران گئجهسی تا غمِ جان ایستهدی، جان وئردیم،
اشکایله جگر قانین گؤزدن آخیدیب تؤکدوم،
تقسیر ندیر، موجی، یاندین، اریدین، گئتدین،
| | بیر عمر تمام ائتدیم، گون اوستونه گون قویدوم.
عقلایله ایشیم یوخدور، آدیمی جنون قویدوم.
عاشقلر آراسیندا بو رسمی زبون قویدوم.
آنجاق کؤنوله بیر قطره خون قویدوم.
تحقیق بودور مطلب داغ اوسته دوگون قویدوم.
|
***
دوا قیلماز تمهناسیله دل افکار اولان یئرده،
اولور بیمار صاحبِ درد اولان تیمار اولان یئرده.
کؤنوللر نالهسین منع ائتمهمک عقله مناسبدیر،
گلیر جُغدون صداسی هر سینیق دیوار اولان یئرده.
گزر، بیر بوش قفسدیر، عاشقِ مسکین بو عالمده،
آلیبدیر مرغِ روحی، حق بیلیر، گولزار اولان یئرده.
نهدیر عصیان کیم، اوندان کیمسه چکسین مونجا استغنا
کی، مهرودور، قاچار اگلنمز استغفار اولان یئرده.
عبث جان چکمه، ناصح، سؤیلهمه موجی قبول ائتمز،
نصیحت کارگر اولماز کیشی بیعار اولان یئرده.
|
***
آلدی کؤنول قولاغه یئنه دلربا سسی،
تا ابتدای عالمه باسدین قدم همان،
عشق ایچره گؤرموشوز سر و سامان ائدنلری،
چیخماق گرک بیر اؤزگه دیاره بو مُلکون
بیر غایتایله دردینه خو ائیلهمیش کؤنول،
حاتم اولان مبارزِ مردان قولاغینا،
غم گلمکایله تاپدی سینیق کؤنلوموز فرح،
جسمیم غمینده بیر پرِ کاه اولدو شوقدن،
بیگانه اولسا قافله، بسدیر جرس بیزه،
موجی، خدادن ایسته بو بحر ایچره سن نجات،
| | پژمرده گول آچیلدی، ائشیتدی صبا سسی.
گؤردون گلیر قولاغیمیزا انتها سسی.
مجنوندان اؤزگه چیخمادی بیر کخودا سسی.
کیم، گونبهگون ضیاده گلیر ماجرا سسی.
بیمار اولور، قولاغینا گلسه دوا سسی.
داوود نغمهسی کیمی خوشدور گدا سسی.
بیتدی شکستهمیز، ائشیدیب مومیا سسی.
پرواز ائدر، ائشیتسه اگر کهربا سسی.
اوندان گلیر قولاغیمیزا آشنا سسی.
گردابه دوشسه کشتی نئیلر ناخدا سسی؟
|
***
محرمین یوخ دئمه، غمیم یوخدور،
چیخسا بیلمن وجود مُلکوندن
نئی کیمی دلدی باغریمی گردون،
شؤلتک حسرتیله سیرابم،
گؤز یاشین سیلدی صورتِ حالیم.
عاشقم، وصل و هجردن اؤزگه
یالقیزام معرفت دیاریندا
گزیرم چرخ کیمی سرگردان،
| | بو دا بو غم کی، همدهمیم یوخدور.
داخی بیر اؤزگه عالمیم یوخدور.
چکیرم ناله، همدمیم یوخدور.
برقدن اؤزگه شبنمیم یوخدور.
بیکسم، بس کی، آدمیم یوخدور.
بیر بهشت و جهنمیم یوخدور.
کی، حقیقتله طمعیم یوخدور.
حیف، موجی، چم و خمیم یوخدور.
|
***
کامِ زخمیمده مزاق دردِ پیکاندان لذیذ،
چهرهی تیغین مگر سرچشمهی جاویددیر
ساقیایله مئی ایچیب بزم ائیلهسک معذور توت،
متصل جانان غمیندن بس نهدن جانین اوزر،
| | لذتِ پیکان مزاقِ زخمِ درماندان لذیذ.
کیم، ایچر هر کیم آنی، دئر آبِ حیواندان لذیذ.
نشئهی پیمانهمیز اولموش او پیماندان لذیذ.
موجییه جانان غمی گر اولماسا جاندان لذیذ.
|
آذربایجان ادبیاتی، تاریخی و اینجه صنعتی