دونیا تورک ادبیاتی - 24
قاقاووز(مولداوی)- تورك ادبياتي
روس استيلاسي آلتيندا تورك خالقلارين بيريسي ده قاقاووز توركلري اولموشدور. اونلارين زنگين بير شفاهي ادبياتلاري اولاراق، يازيلي ادبياتلاري چوخ دا زنگين اولماميشدير. آنجاق 18 – جي عصردن يئني بير ادبياتا ماليك اولماغا چاليشمالاری گؤزه گلير. 18 جي يوزايلين سون ياریسيندا بير سيرا قاقاووزجا اثرلر ياييلير، اونون يانيندا بير سیرا باشقا ديللردن ... اوجملهدن روسجادان چئويرمهلر ميدانا گلير وقاقاووز – تورك ادبياتی يازيلي بير دوروم تاپير.
قاقاووزلار ديني باخيمدان خريسيتان و يا مسيحيت دينيني قبول ائتميشلر. بونونلا بئله اؤز ادبياتلاريني منيمسه ميشلر. ماراقلي ديركي يوزده 95 ي مسلمان اولان تورك لريله باشقا دين لرده اولان توركلرين، ملي روحو و ملي كولتورو هميشه اؤن پلاندا دايانميشدير. قاقاووزلارين شفاهي ادبياتلاريندا كوراوغلو داستانلاري، آشيق غريب، آرزي ايله قمبر، طيارزاده، ملانصرالدين، اصلي ايله كرم، حتاشاهاسماعيل ايله گلزار داستانلاري بيرگه اولموشدور. بوداستانلار عيني صورتده بوتون تورك ملت لري آراسيندا اولدوغو كيمي، قاقاووزلار آراسيندا دا عيني دير. بونونلا بو امكان بيزه يارانيركي حقلي اولاراق تورك خالقلاري آراسيندا اولان اؤنملي مسئله، اونلارين ملي روحو و ملي كولتورلري اولموشدور!
قاقاووزلار روم، رومن، روس وبولغار ملت لريله ياخيندان علاقه بسله ميش، حتا تاريخي اولايلاري دا بيرگه اولموشدور. يازيلي ادبياتلاري دا اونلارين الفباسيندا اولموشدور. انجاق ايگيرمینجي يوزايلده روس الفباسي ني منيمسه ميش وبوتون يازيلاريندا اونو ايشه آپارميشلار، عيني حالدا سووئت ادبياتي ايله ده سيخ باغلي اولاراق، همان دونيا گؤروشونو اؤز ادبياتلاريندا دا قوروموشلار.
قاقاووز توركجه سيله ايلك مستقل اثر «پلاستر» اثري اولاراق 1810 جو ايلدن ياييملانميشدير. ايلك چئويري لرده همين ايللرده و چوخلو پوشكين و اريستوفان اثرلريندن اولموشدور.آنجاق بوگون مولداوي جمهوريتي آدلانان ملت و اؤلكه، قاقاووز ملتي نين بير پارچاسيني گؤسترمكده دير. بوگون مولداوي ده يارانان ادبيات ژانرلاري، قاقاووز ملتي نين ملي وارليغيني و ادبياتلاريني يايماقدادير.
20 جي عصرين اوّل لرينده قاقاووز يازيلي ادبياتي بوتون ملت لرله ياناشي، مدرن ويئني بير آلانا داخيل اولور. ايلك قاقاووز توركجه سيله ياييلان غزئته 1907 جي ايلده اوز وئرير. بوندان نئچه ايل اؤنجه (1904)، قاقاووز توركجه سينده سوزلوك كتابلاري ياييملانير، اوجملهدن قاقاووز توركجه سي- روسجا سؤزلويو نشر اولونور. هله بوزامانلار رومن الفباسيله اثرلر ياييليرلار. آنجاق ايكينجي دونيا ساواشيندان سونرا كيريل الفباسي اورتایا گلير و تاريخ نظريندن 1957 جي ايلده كيريل الفباسي رسمیت تاپير و بوتون درسي كتابلاري، هابئله بوتون كتابلار، درگيلر، غزئتهلر بو الفبا ايله نشر اولونور.
1957 دن 1960 جي ايللر آراسيندا «مولداوي سوسيالته »غزئتهسي قاقاووز توركجه بير اؤزهل ساييلا چيخارتدي. بو درگي هفته ليك اولاراق، خالق ايچينده بير ادبي حركت باشلادي و قاقاووز ادبياتي نين جانلانماسينا سبب اولدو. بو زامان چوخلو و گؤركملي شاعيرلر و يازيچيلار اورتايا گلدي. بونلاردان نئچه سيني آد آرپاماق لازيمدير: ديونيس تاناس اوغلو، ايگنات بابوغلي، نيكلاي تاناس اوغلو، ديمتري قاراچوبان، استپان كوراوغلو، ساولي اكونومف، فيليپ پوپاز، واسيلي دول اوغلو، الكسي توكان، مينا كؤسه و....
1957 جي ايل قاقاووز ادبياتي و ديلي اوچون باشلانيش بير نقطه ساييلير، چونكي بو زامان چوخلو اثرلر ياييلاراق، غزئتهلر اورتايا گلير، هابئله قاقاووز ديليينده بير راديو دا آچيلير. همين ايلده رسمي اولاراق بير قانون كئچيريلير وقاقاووز ديلي اوخوللاردا اوخونماغا باشلايير. آنجاق بو آزادليق نسيمي تكجه اوج ايل دوام تاپدي و 1960 جي ايلدن، يئني باشدان قاقاووز ديلي ياساقلاندي.آنجاق اويانان ملت وبوللو – بوللو شاعيري- يازاري اولان بير ملت سوسا بیلمز. اونا گؤره ده بیر سیرا یازارلارین و شاعیرلرین حرکت لری یوکسه له رک، ادبيات و ملي كيمليك ده يوكسه لير. نيكلاي بابوغلو كيمي اؤنجولر ميدانا گليرلر و غزئته لر چيخاريرلار. نيكلاي بابوغلونون نشر ائتديگي غزئته، قاقاووز ديلي، ادبياتي و اينجه صنعتي ني داها دا جانلاديردي. غزئته نين آدي «آنا سؤزو» ايدي. بو درگي 80 مين تيراژا چاتاراق، آذربايجان توركلري طرفيندن ده قارشيلاندي.
آنجاق آناسؤزو غزئتهسي قاقاووز ديليني گونو- گوندن خلق ايچينده يايیلدي ونهايت سووئت خلقلري بيرليگي پوزولدوقدا مولداوي جمهوريتي ده اؤز آناديليني رسميت ايله ايشلتمهگِه مجال تاپدي. 1993 جو ايله قدهر قاقاووز ديلينده كيريل الفباسي ايشله نيليردي. بو ايلده پارلمان بير قانون كئچيريب ولاتين الفباسیني قبول ائتدي. بوگون قاقاووز ادبياتي – مستقل بير دولت صاحبي اولماق شرطي له- دونيا ادبياتي ايله آدديملاشير. همين ايلدن «آناسؤزو»، «قاقاووز سسي» غزئتهلري يئني الفبادان استفاده ائدهرك ياييملانديلار. بوگون اونلارجا درگيلر، غزئتهلر اوجملهدن: قیرلانقيج، گونش جيك و مختلف ادبياتلار: قادينلار، چوجوقلار، عائله، تكنيك و .... ساحه لرده چيخماقداديرلار.
بوگون قاقاووز ادبياتي ، بوتون چاغداش مدرن ادبياتين اؤزه لليك لريني منيمسهيهرك ايرهلي گئدير. آشاغيدا آدلاريني چكديگيميز شاعيرلر و يازارلارين بوللو – بوللو اثرلري بوگون يوخاري بير تيراژدا ياييلمادادير: ميخائيل چاكير، نيكلاي آراباجي، توفار نيكلاي، گاوريل قايدارجي، ماريا دوربايلو، اوين توپال، گئورگي تاش اوغلو تودور مارين اوغلو، پتر مويسا، واسيلي فيلي اوغلو، استپال بولغار، پتر يالانجيف تودوركا آرنات، والنتينا قارانفيل، تودور كلش، واني اوغلو، واسيليسكا توكان، تينا ورمه، كنستانتين واسيلي اوغلو و .....[1]
نيكلاي باب اوغلو
قاقاووز ادبياتيني چاغداشلانديران و مدرن بير دوروما گتيرهن اؤنملي و گؤركملي سيمالاردان بيريسي نيكلاي باب اوغلودور.نيكلاي 1928 جي ايلده تاراكلی نين باخينليغيندا اولان قبچاق كندينده آنادان اولدو. 1944 جو ايلدن 1980 جی ايللر آراسيندان ملی روحلو بير معلم كيمی درس وئرميش وبو زامانلاردا نئچه- نئچه قاقاووز ديلينده درس كتابلاريني يازيب و اؤز خالقينا اؤيره تميشدير.
نيكلاي باب اوغلو خالق ادبياتيني توپلامادا چاليشيب و دهيرلي اثرلر ييغيشديرميشدير. بوساحه ده قارداشي دا اونا يارديمچي اولموشدور. توپلاديغي و يايديغي قاقاووز شفاهي ادبياتيندان بونلاري آد چكمك اولار: قاقاووز فولكلورو (1969)، مثل لر(1991).
ادبي ساحه لرده، هابئله ديلچي ليك عالمينده ده گؤزهل اثرلر صاحبي دير. بوساحه ده يازيلان كتابلاري بونلاردیر: قاقاووزديلي سينتاكسيس، 1988؛ لتراتور (=ادبيات ) اوخوماقلاري، 1988.
باب اوغلونون باشقا ياييلان اثرلريندن بونلاري سايماق اولار: افسانه نين ایزي، 1974، بوجاق اجل لري، 1979، طرفيمين پيت لري، 1988، تونا گير ايچهري، 1986 (شعر كتابي)، قارانفيل لر يئني دن، 1986 (شعر كتابي).
بونلاردان علاوه، باب اوغلو روس د يلينده ده اثر لر يازميشدير.
نيكلاي باب اوغلو، 1957دن 1960 ايللر آراسيندا قاقاووز ديلينده ايلك غزئتهني چيخارميشدير. سونرا «قومرات» آدلي غزئته ني 8 ايل بويوندا يؤنلتميش، سونرا قاقاووز توركجه سيله تلويزيون وئرليشلريني حاضيرلايیب، ياييملاميشدير. اونون بير سيرا فيلم نامه لري و سناريولاري دا اولموشدور.
باب اوغلونون سون كتابي 1994جو ايلده «توركيهده بير اؤيكوموز وار» آدلي حيكايه كتابي اولموشدور. اینديسه شعرلريندن اؤرنك:
آنا توپراق
سئوديم، سئوهرم، سئوهجهگم،
بو مثللي توپراغي،
نه ياندان قالخديم دا باشلاديم،
صفده آدديملاماغا.
نه ياندا گزهرسم، گزهييم
بو، مثلدن داها دادلي،
داها هيزلي قوشمام ايچين،
منه قاناد اولاجاق.
توپراغين يوزو اسمر رنگي
راحاتيملا برابر،
آغيرليق اولوب جانا گلدي
نه چوخ نظره اوغرادي.
دونيايا ناسيل گلينيزسه اؤيله گلديم،
هركسين بورجو بير جان،
من ده بورجلو قالماياجاغام -
توپراغا قاتيلاجاغام.
***
گؤيه دئديم
گؤيه دئديم، دئديم اليمله اولدوزا،
كؤنول وئرديم، وئرديم گؤزومله بير قيزا،
گؤزوم قالدي آچيق، آچيق او اوزاقليغا
هاردا اونون گؤزهل سسي، هم قوجاغي؟
سئودام داشدي اورهگيمدن تؤكولدو،
ان بؤيوك حؤرمتيمي اونا گؤسترديم.
يئره دگديم، باسديم آنا توپراغيما،
يارين اونون قوجاغينا تؤكولورم (اؤلوروم).
ديميتري قارا چوبان
ديميتري قارا چوبان مولداوي نين بؤيوك شاعير، يازار، موسيقي چي، موزهچي، رسام و.... كيمي تانينير. بو شاعير و يازار 1933 جو ايلده قومراتا باغلي بئش آلما كندينده آنادان اولدو. قاقاووز خلقي اوچون بير موزه یاپيب و 20 ايل تمام اورايا مديرليك ائتميشدير. سونرا عؤمرونو 1986 جي ايلده - اؤزونو بير قاتار آلتينا آتماقلا - سونا يئتيرميشدير. اؤلندن سونرا مدير اولدوغو موزهني اونون آديلا بزه ميشلر.
قاراچوبان 1957 جي ايلده «مولداوا سوساليستي» غزئه سينده اوزهل ساييلا چيخان هفته ليكده شعر لريني چاپ ائتديرير و ادبيات دونياسينا قدم قويور. اونون ايلك شعر كتابي «ايلك لاف» آديلا 1963 ده ياييملانير. بونون آرديجا 1968 ده «يانيقليق»، 1969 دا «باييلماق»، 1970 ده «پرسنگ لر»،و 1966 دا بير حيكايه كتابي اولان «آلچاق ساچاق آلتيندا» اثريله فعاليته داوام ائدير.
قاراچوبانين شعرلر سئچيمي 1984 جو ايلده «شعرلر» عنوانيله و نثر اثرلري نين سئچيمي 1986 دا «پروزا» آديلا نشر اولونور.
قارچوبانين آيريجا اوچ شعر كتابي را چاپ اولموشدور. آدلاري بونلاردير:
روحون توتقوسو، 1970؛ ياشيل آلوو، 1972 ؛ باشلانقيچ، 1989.
قاراچوبان روسچا و آذربايجانجا شعرلر ده يازميشدير. ياشاديغي چاغلاردا، آدي آذربايجاندا و بوتون روسيادا ياييلميشدي. 1997 جي ايلده «صاباح اولدوز» آدلي درگي اوچ سايي سيندا قارا چوبانين رسم لريني ياييملاييب و رسامليق صنعتي ني آراشديرير. بونو دا آرتیرماق لازيمديركي ايندي اونون اوغلو دا بير تانينميش رسام دير. شعرلريندن اؤرنك لر:
يوللار
قارشيدا سورولموش
ايكي يول ايشلنميش
گؤرونور.
بيريسي كناردان
يورويور.
ايكي يولدان، اوّل كي
گئتميشلر، دگيل ميش
كیمين زوروندا
قساوتلي كيم قاچميش
يئني يولو او آچميش
دوغرودان.
***
يئني ايله قارشي
آياز دگيل، سويوق هئچ مي هئچ ،
چوبوقلار سيميت دولو،
اؤتر چانلار كوچوجوك،
لانقير، لانقير چانلار.
هئي هئي جيلر قايناشير
گزه رلر هئچ بير آنليق.
كؤپك جيكلر بولاشيرلار،
يئره كؤچر قارانليق.
اوشاقلار گزمكدن بيكدي،
اولدو گئجه ياريسي.
دوشر دوشر بؤيوك قارلار،
نئجه چوبان شارکيسي.
نه گرچكدي، نه دوقوندو،
گؤزهلليگي نه ده پك تانيقدي.
نه قدهر او اريشيلمزدي،
گؤزه هپ گؤزهل گؤرونوردو.
ميناكؤسه
مينا كؤسه قاقاووز چاغداش ادبياتي نين ان چاليشقان شاعيرلريندن ساییلير. اونون شعر دفترلري اون جيلددن آرتيقدير. آنجاق شعرلرينده دالغالانان ملي روحو و وطن سئوگيسي دير.
مينا كؤسه 1933 جو ايلده بوشالما كندينده آنادان اولدو، تحصيليني بيتيرديكدن سونرا موزه مديرليگي ومعلم ليك ايله مشغول اولوب، بير آن ادبي ياراديجيليقدان ال اوزمه ميشدير. اونون شعرلرينده آناديلي ووطن دن باشقا انسان هيجانلاری ودويغولاري ان دهيرلي يئري توتور. مينا آناديليندن علاوه، روسجا شعرلرده قوشموش واثرلري باشقا سووئت ديللرينه ده ترجومه اولموشدور.
مينا كؤسه نين اثرلري بونلاردير:
قسمت، 1973.
قارداشليق، 1975.
توپراغين اورهگي، 1983.
حاضيراول، 1986.
اومودلار، 1988.
دادديم عؤموردن، 1980 .
صاباحكي گون، 1990.
توپراق قوخوسو، 1979.
شعرلريندن اؤرنك:
سنه سارما شديم
و انسان باشلادي
ياشاماغا طالئعیني ،
بو ائولر ياپيلي،
دوگون لر خوش اولدو.
سونرا بؤيوك ياپیلار،
قاچاراق گلديلر،
سانيرسان بير مثل دن،
هربير، هربير ايلدن!
هم چوخ آسفالت گلدي،
سادهجه بيزيم يوللاري ياپماديلار.
سوكاكلار سئويندي
قسمت لري يئتيشدي.
واردي هم بئش آلما،
توت اونو عقلينده ،
يؤنه تيجي بير آدام،
بوغدان سيمون دو.
كالخوزون باشي ايدي،
ايش بيلن باباسي،
اوتوز ايل ايچينده،
انسانين ايیي ليگينه چاليشدي.
***
آناديليم
آناديليم، آنا ديليم،
سنسيز من سولوق سو كيمي،
گئجه- گوندوز سر عقليمده،
قاقاوزون شو قانيندا.
سنين اي ديليم! كؤكون درين:
اوبؤيوك سلسله دن گلير.
اوغوز سيزينتيسي قووي
او چوخ خالقي قارداش ائتدي.
آناديليم، آناديليم
سن باشيم سان، امينيم منيم،
قيزقين، صاف اوره كجيگيم،
گونش كيمي هم قسمتيم.
سن نه چوخ شئي لر كئچيردين ديليم،
آمما يئنه ده ديري قالدين.
بوگونه، بوگون خالقيم سني،
گؤزلريم كيمي قوللار.
نئجه فيدان كؤكسوز بؤيومز
انسان اؤلو اولور، آمما ديلسيز اولماز.
من ديليمه شوكور دييه رم،
اوندان منه قالان خوشلوقدور.
استپان كوراوغلو
استپان كوراوغلو قاقاووز ادبياتي نين علمي تمثيلچي سي كيمي دونيادا تانينير. او، 1940 جي ايلده اوكراين سینيرلاري ايچينده قالان اودسا شهرينده آنادان اولدو. آنجاق بير قاقاووز كيمي ياشاييب ياراتدي. او 8 ايل معلم ليك و اوخول مديرليگي وظيفه سيني داشياندان سونرا، 1971 جي ايلده «قاقاووز لارين عائله لري» عنوانيندا دوكتورا تئزيني كئچیريب ، مولداوي بيليم آکادمياسيندان مأذون اولوب و ايللر بويو همان يونيرئرسيته ده قاقاووز تورك لرين آراشديرما بؤلومونو دولانديرميشدير. آنجاق بوساحه ده چوخلو دونيا سويه سينده قورولتايلارا قووشموش و نئچه– نئچه علمي كتابلار ومقالهلر ارائه وئرميشدير. سونرالار سياست عالمينه ده قاريشيب و بير زمان پارلمانا بير ملت وكيلي كيمي ده سئچيلميشدير.آنجاق استپان كوراوغلونو بير اوزمان كيمي دونيا ادبياتيندا، بير قاقاووز يازاري و عاليمي كمي تانيريق.
استپان كوراوغلونون ايلك شعرلري 1957 جي ايلده اولدو و سونرالار بير شهرتلي شاعير اولاراق، 1979 جي ايلده مولداويا يازارلار بير ليگينه عضو اولدو و قاقاووز ادبياتي كوموسيونونا باشقانليق ائتدي. او شاعيرليگي ايله يا ناشي ، بير يازاركيمي ده چيخيش ائديب و خالقي نين ملي وارليغيندان مودافيعه ائديبدير.
استپاق كوراوغولونون شعرلرينده ملي دويغو و دوشونجه دهيرلي بير يئر آلير. او آذربايجان ادبياتينا دا ماراقلي اولاراق توخونور و نظامي، صابر كيمي شاعيرلرين شعر لريني و حياتيني آرایير. بوندان علاوه او، بوتون تورك ملت لري: توركيه، آذربايجان، آلتاي، قيزقيز، تاتار ادبياتلاري ايله دريندن تانيش اولوب، شعرلرينده و علمي اثرلرينده اونلارا اشارهلر ائدير. اونون علمي، ادبي ، شعر ژانرلاري آراسيندا حيكايه ، مقالهلرين ده يئري واردير. اونون اثرلري باشقا ديللره ترجومه اولموش و روسجا، آذربايجانجا مستقل اثرلري واردير. اثر لريندن بونلاري سايماق اولار:
بير قوجاق گونش، 1969
قيزغين چيلر، 1974.
قاوش آوالاري، 1977.
چيخ، چيخ گونش، 1981.
يوكسك قوشلار، 1982.
گئجه ياريسي شعرلري، 1989 (شعر آنتالوژي سي).
ايلك ياز توركوسو، 1989.
يوللار، 1970 (حيكايهلر توپلومو).
آغاج شجرهسي، 1988 (اصلي روسجا اولموشدور).
شعرلريندن اؤرنك:
آنا سيجاقي
اللرين، آنام نهقدهر
بو دونيا دا ايشله ميش،
سانكي اونلارا هئچ مي آغير
بير وقت گلمه ميش؟
نئچه كره اللرين ييخاميش؟
بوروشموش اللرين سودان.
نئچه كره بير علاجلاميش
ان آجي هم بؤيوك آجيدان؟
نئچه كره چؤرهك قازانميش،
قازمادان سردله ميش اللرين.
نئچه كره اونلار چاتلاميش،
دؤيورماق اوچون بيزي؟
عؤمرونده زورلوقلاري آشان،
اللرين آرتيق اريميش،
صرف چوجوقلاري نين ساغليغي ايچين،
اؤلومه دك سيجاق قالميش؟
***
بورج
داها كيم لره قونوشماديم؟
كيمه خاطير سؤيله مه ديم؟
هانكيلاريلا دوستلاشماديم؟
پاك دويغومو باغيشلاماديم؟
هانسي گون، نه زامان ياناماديم.
داها نه قدهر ياشاياجاغام،
اؤده نمه ميش بورجوملا؟
***
دينله مهگه توركو
يورولدويدوم، اويويوردوم دون،
اويويوردوم، بير اؤلو كيمي،
آمما آنسيزين اويانديم، اوركدوم،
بيرتوركو، باخ، قالديردي مني،
اويخو هر شئيدن دادلي دگيلدير،
نئجه مثل لرده آنلاديرلار
سنه دادلي گلن توركويو
قاقاووزلار چاليور.
هر نه زامان اؤله جكسم،
گرچه بوسؤزلر اسكي دير دونيادا،
اگر بيرگون ديريله جكسم ،
بو آنا ديليمدهكي توركويله اولاجاقدير.
تئودور زانت
قاقاووز ادبياتينين گليشمه سينده چاليشان شاعير، اديب و يازارلاردان بيري ده تئودور زانت اولموشدور. او بير غزئته چي، تلويزيون پروگرامي حاضيرلايان، اوشاقلار، گنجلر اوچون شعر و مقاله يازان چاليشقان بير عالم دير. تئودور 1958 جي ايلده قومرات شهرينده آنادان اولدو. بيليم يوردونو بيتيريب 1986 جي ايلدن تلويزيون اوچون پروگراملار حاضيرلادي. 1988 جي ايلده «آنا سؤزو» غزئته سيني چيخاردي.
بو عزئته، قاقاووز ادبياتي گلیشمه سينده بؤيوك ائتكي ياراتميش وچوخلو شاعير و يازارلارين يارانماسينا زمينه آچميشدير.
زانتين ايلك شعرلري ايلك اؤنجه روس ومولداوي عزئته لرينده ياييلميش و سونرالار قاقاووز مستقل غزئته لري ميدانا گلميشدير. بو غزئته لرين ميدانا گلمه سينده، زانت و يولداشلاري نین بؤيوك چاليشمالاري اولموشدور. زانت ايلك شعرلريني درگي لرده يايميشدير. و شعرلری بونلاردير: افق، اولدوزلار، گؤرونن افق.
زانت اوشاق شعرلري سؤيله مكده بؤيوك باجاريق گؤسترميش، بوكتابلاري دا ياييلميشدير: قاريمجاليق، 1989؛ بؤجه جيك 1991. اونون سونراكي شعرلري ده «ائديم» آدلي كتابيندا توپلانميشدير، بوكتاب 1989 دا چاپ اولدو، اونون شعرلری باشقا تورك ديللرينه و سووئت ملت لري ديللرينه ده ترجومه اولموشدور.
تئودور زانت بيرملي روحلو شاعيرديركي قوشدوغو «وطن» شعري، بوگون اؤلكه نين ملي مارشی كيمي قبول اولونموشدور. شعرلريندن اؤرنك لر:
انسانا لازيم
انسانا لازيم بير ار (قيز)،
هارادا اولسا اونو بكلر،
چيخيب كندين كنارينا،
ياش تؤكر اوزون يولا
انسانا لازيم بير ار.
انسانا لازيم بير ائو،
باجاسي هاردا توتارسا توتسون.
گئچيددهكي شوقي، سيجاغي،
قورويورلار دووارلار
انسانا لازيم بير ائو.
انسانا لازيم بيرگونش
اريتسین سيجاق آتش؛
آرايا گيرهن بوزو
دونماسين گنجليك سؤزو
انسانا لازيم گونش.
انسانا لازيم آنا،
اونوتماماغا، داريلماماغا،
يير راحاتليق ياشاماغا،
او قوجا، يورقون جانا،
انسانا لازيم آنا.
انسانا لازيم وطن،
خالقينا قالسين دامار،
قانيندا آتا سسي،
اوزاقدان ائوه چكسين،
انسانا لازيم وطن.
***
آناديليم
آناديليم بير چشمه ،
مینلرايل ياشايير دا،
سؤزلري گؤزهل، قيوراق،
عؤمره ساغلام داياناق.
آناديليم تؤكولور،
اطرافدا توركو سؤيلر،
آناديليم سانجيميز،
سادهجه اونونلا ياشاياجاغيز.
آذربایجان ادبیاتی، تاریخی و اینجه صنعتی