زنگان شاعیرلرینین تانیتیمی
زنگان شاعیرلری دئدیکده تکجه زمگان شهری یوخ، بلکه زنگان بؤلگه سی نظرده توتولور؛ بورادا چوخلو شهرستانلار، شهرلر و شهرجیکلر واردیر: ابهر، خرمدره، قیدار، طارم، مانشان، هیدج، سایین قالا و باشقا شهرلر. بورادا قوجامان و گوجلو تورک سؤیلهین شاعیرلریمیز واردیر: مسعود احمدی، سید سجاد، هیدجدن رهگذر هیدجی، سایین قالادان جعفری، قیداردان رحمت یاشار و هر ماحالدان دهیرلی شاعیرلریمیز واردیر. چکیجی نوکته بوراسی دیر کی حتا بالاجا شهرجیک لر مثلن سهرورد، سوجاس و باشقا شهرلرده ده آذربایجان شعری جانلانیر، موسیقیمیز دیرچهلیر، ادبیات چیچک له نیر. بورادا گؤزَل علمی – ادبی ایشلر گؤرولور و گلهجهییمیز اوچون اومود یارادیر. شاعیرلریمیزین ساییسی او قدر چوخدور کی بونلارین قیسا تانیتیمی دا نئچه هفتهلر و آیلار زامان آپاریر. هر حالدا سیزین ایستهیینیز اساسیندا بوگون هوشنگ جعفری و اونون غیرتلی قیزین نسیم جعفریدن دانیشاجاغام.
هوشنگ جعفری
هوشنگ جعفری زنگانین آدینی بوتون آذربایجانا و ایرانا یاییب، بوگون زنگانی اونون شعرلریله تانییرلار. جعفری دهیرلی بیر شاعیر، ماهیر بیر زسام، گؤزل بیر خطاطدیر. او هر اوچ سنعتده زمگان طرفیندن قوناق قاباغینا چیخارمالی بیر شخصیتدیر. اونون ملّی شعورلو شعرلری دیللر ازبریدیر. آشیسقلاریمیز، مغنیلریمیز اونون شعرلری اوزهرینده گؤزَل موسیقیلر یارادیب، ماهنیلار کیمی اوخوموشلار. جعفرینین شهرتی ایران سینیرلاریندان کئچیب و ایراندان ائشیکده ده تانینیر. زلیم خان یعقوب الیندن شرف مدالینی دا آلمیشدیر.
هوشنگ جعفری 1337 جی ایلده مانیشانین اوریاد ماحالیندا آنادان اولوب، آنجاق کیچیک چاغلاریندا زنگانا گلمیش، 1359جو ایلده بیر ماشین تصادفونده حیات یولداشی، اوغلو و دایی سینی الدن وئریر. بو آجی اولای گنج صنعتکاری ائله شیخیر و اورهیینی درده گتیریر کی داها رساملیق تابلوسو اونون اورهک سؤزلرینی ایفا ائتمهیه دار گلیر و رساملیفا کیفایتلنمهییر. اوگوندن شاعیر اولور و الینه قلم آلیر. "سفرچیلر" عنوانیندا حیدربابایا سلام سایاغیندا سؤزلرینی قوشور و چون آز بیر زاماندا شعرلری آغیزلارا دوشور. اورکدن قوپان اورهیه یاتار – دئمیشلر کیمی جعفرینین شعرلری اورهکلرده تاثیر بوراخیر. سونرالار ملی شعورا ال تاپدیقدا، شعر هنرینی خالقیمیزین ملی ایستکلرینی، ملی دردلرینی سؤیلهمهیه ایشه آپاریر، آغ آتیم کیمی اوزون پوئمانی یارادیر:
آغ آتیم، قول - قاناتیم،
آت قدمین قلعهی بابکدن آشاق،
قارا گونلن ساواشاق.
آت گؤلوندن سس آتیب -
بابکین حالین سوروشاق.
بو آتشین نفسلی پوئما اوگون یارانیر کی شاعیر آتا بابکین سیماسینی تاریخدن اؤیرهنیر. آت گؤلونون رسالتینی خالقیمیزین کولتوروندن – فولکلوروندان اؤیره نیر. خالقدان اؤیرندیگینی خالقا قایتاریر. خالق دا اونو اؤز باغرینا باسیر و جعفرینین اورهک سؤزلرینی اؤز سؤزو بیلیر.
جعفری دایانماییر. هر حادثه یه قارشی گئدیب، شاعیرلیک رسالتینی اؤدهمهیه چالیشیر. طاروم زلزلهسینده نئچه – نئچه شعرلر قوشور. بو شعرلر تکجه زنگان رادیو – تاویزییاسیندان یوخ بلکه ایران سراسری شبکه سیندن یاییلیر و گؤزل دیکله مه لری خالقین گؤز یاشینی آخیدیر. خالقیمیز شاعیری اؤزوندن تانییسر و باغرینا باسیر. اونون صنعتی بورادا بیتمیز. تلویزیون آپارتومان عنوانلی بیر دیزی وئریر. بو دیزی ده تورکلره توهین و اهانت اولونور. جعفری ساکیت دایانماییر. اونا قارشی ائله سؤزلر قوشور کی هر اوخوجونون قانینی قاینادیر. او دا "ساوالان" شعریدیر:
آمما، سن ای سؤزو سینهنده کؤزهردن ساوالانیم،
ائلیمین شانلی داغی، باشیوا مینلرجه دولانیم،
اریدیب ائل غمی بیر یول سنی، کؤکدن ده تالاتسان،
سو اولوب قانلی دنیزلر کیمی دونیایه جالانسان،
آدی دیللرده قالانسان!
ساوالانسان، ساوالانسان!
ساوالان ائل غمینی بللیدی ساخلار سینهسینده،
سینهسی کؤزدو، آلوودو،
کیزیریم ایسیسی واردیر نفسینده،
شاعرین غملی سسینده،
آل گیلان ساخلا، سن ای ائل داغی غملی قفسینده،
ساوالان آلسا دا هر بیر سؤزو داغلارا سالماز،
گؤره نامرد دوروبدور، ساوالاندان سس اوجالماز.
ساوالاندا تؤکولن داشلاری دیندیر دانیشارلار،
سالسا عاشیق نفسین کوللارا، کوللار آلیشارلار،
دده قورقود سازی چالسا، دلی دومرول باش اوجالدار،
بلی، البتده کی یولداش باشینی یولداش اوجالدار.
سسله عاشیق سازی چالسین، سسیمیز بیر ده اوجالسین.
قوی وئره سس - سسه، باهم اوخویاق بیر ده کوراوغلو دلیسیندن،
هاجرین قوچ نبیسیندن
او کی ظالملری مظلوملارین اوستونده ازهردی،
او کی آسلان کیمی داغلاردا یاتیب باغدا گزهردی،
قوی دئییم شهریاریمدان – «نیسگیل او چرچییه قالسین کی جواهر نهدی قانمیر
فکری آلداتمادادی خلقی، ائلین حالینا یانمیر،
اریمیر، اؤلمور، اوتانمیر.
آخی ای قاردا - دوماندا باش اوجالدان ساوالانیم
غمی دونیانی قوجالدان ساوالانیم
ائل بیلیر داغلار آرا هر اوجا داغلار باشی سنسن
وئر سهنده الیوی، قارداشیوین سیرداشی سنسن.
وئرگیلن بیرلیک الین بیر ده دماونده، اونون قارداشی سنسن
اوندان آیریلما آماندی، یولوموز چندی - دوماندی.
قوی ایگیدلر سیزه فخر ائیلهییبن باشین اوجاتسین،
قویما قارتال دولانان یئرلره قوزغون الی چاتسین
ساوالان چنلی چاغیندا منیم ایلهامیم اولارکن،
کؤنلونم اؤز سیر سؤزون صدقیله سؤیلر ساوالانه
ساوالان کؤز قالادیر شاعر اولانلار سینهسینده
اوردا زرتشت گئدیب تانریدان ایلهامین آلانه
سلام اولسون ساوالانه،
سلام اولسون ساوالانه.
شاعیر، هله تازا یولونو تاپمیشدیر. اونون ملی شعورو اویاندیقجا، آنادیلینه سئوگیسینی ده اویانیر، گئنیشلهنیر و خالقیمیزا لایق بیر دوروم تاپیر. آنجاق ملی شعور اؤز یئرینده قالسین، جعفری اجتماعی – توپلومسال حادثهلره ده موضع توتور. اونون دیلی ایتی و کسرلی اولور. طنز دیلیله دردلری دئشهلهییر. خالق جبههسیندن چیخیش ائدهرک آلچاق شخصیتلر، پیس رفتارلاری طنز شعرلریله تنقید ائدیر. بو ساحهده جعفرینین چوخلو شعرلری واردیر و بیز بورادان اونلاردان واز کئچیریک.
جعفرینین هنری بورادا بیتمیر. او سئوگی شاعیریدیر ده. گؤزَل، آخیجی غزللر شاعیریدیر.
یارین بویون قوجاقلادیم، یار آغلادی، من آغلادیم،
ییغیشدی قونشولار بوتون، جار آغلادی، من آغلادیم.
باشیندا قارلی داغلارا دانیشدیم آیریلیق سؤزون،
بیر آه چکیب، باشینداکی قار آغلادی، من آغلادیم.
اوره ک سؤزون دئدیم تارا، سیملر اولدو پارا - پارا،
یاواش - یاواش سیزیلدادی، تار آغلادی، من آغلادیم.
ائله ایکی اسدی بیر خزان، تالاندی گوللریم منیم،
خبر چاتینجا بولبوله، خار آغلادی، من آغلادیم.
طاریمدا نار آغاجلاری، منی گؤروب دانیشدیلار،
بویومو زیتون اوخشادی، نار آغلادی، من آغلادیم.
دئدیم کی حق منیمکیدی، باشیمی چکدیلر دارا،
طناب کسنده بوینومو، دار آغلادی، من آغلادیم.
جعفری یم بویوم بالا، غم سینمده قالا - قالا،
یار جانیمی آلا - آلا، یار آغلادی، من آغلادیم.
اونون اوچ شعر دفتری چاپ اولموش، یوخاری تیاژدا دفعه لرله چاپ اولوب یاییلیبدیر. شاعیرین هله گؤزَل، بیشمیش و داها زنگین شعرلری نین یولونو گؤزله ییریک. اونا ساغلیق و باشی اوجالیق دیله یی ایله.
***
آذربایجان ادبیاتی، تاریخی و اینجه صنعتی