احمد صادقی

احمد صادقی – نافذ تخلصو ایله عرفان باخیشلی عاشقانه شعرلر و اجتماعی طنزلر یازان شاعیردیر. او 1337جی ایلده زنگانین اطرافیندا آنادان اولوب و اوشاقلیقدان زحمت و چتین ایشله­  مک­له تانیش اولوب، آنجاق یازیب – اوخوماقدان اوزاق قالمامیشدیر. بوگونه کیمی ایکی شعر دفتری چاپا حاضیرلامیش: "قورخورام یاغمیا یاغیش" – بو اثر 1390 دا چاپ اولدو – ایکینجی­سی "تای دئییشیک" – هله مجوز آلماق یولونو گؤزله ییر. بونونلا بئله هله چاپا وئرمه­میش شعرلری داها آرتیقدیر.

   صادقی گنج اولان چاغلاردان – 1360 ایللریندن شعر یازماغا اوز گتیرمیش و عئینی حالدا مطالعه دن ال چکمه میشدیر. صادقی درین مطالعه­ یه مالیک بیر شاعیردیر، اؤزه ­للیکله قرآن تفسیرلرینی دریندن اوخویوب، حتا اونلارین توتوشدورماسیندا قابیل بیر بیلیجی­دیر. صادقی دینی معلوماتی درین و اسلام دینینی یاخشی تانییاراق اونا قاتیشان خرافاتا تفوت سوز قالماییر و یئری گلدیکده جهالتله، خرافاتلا اوز – اوزه دایانیر. آنجاق شعرلرینده توپلومسال آچیقلامالار و اجتماعی دوروملارا قارشی دایانماق شعرلری­نین اساس قونوسو اولور. آنجاق سؤزونو عریان – آچیق دئمه سه ده اوخویان بونو دویور – دوشونور. شاعیرانه دیل یعنی بو!

قورخورام یاغمییا یاغیش شعریندن بیر پارچا:

قورخورام یاغمییا بولوت

شقایق­لر بوتون سولا

سارماشیقلار یاس توتارکن

قوجاق قوجاق ساچین یولا

یوولمویا او لاله­لر

دؤشونده لاختا قان قالا.

 

قورخورام یاغمییا بولوت

چیچکلی جنگل ده یانا

تاپیلمایا بیر بوتا گول

قناری قونسون اوستونه.

 

قورخورام یاغمییا بولوت

جلبک باسا بولاق­لاری

اؤلوگویه قیاق­لاری

 کاساد اولا گول بازاری.

قورویالار باغ – مئشه ­لر

بیر بولاق دا آغلامییا

چای چمنی بیر یول اولا چالی – تیکان.

 

قورخورام یاغمییا بولوت

گول آی­لاری پاییزلایا

تاختا تاختا چالاقلاریدا

شاختا بیزه بوز پایلایا

بوش آغاجین باشیندا دا

آلا قارقا یووا سالان یئر اولمایا

بولبوللرین بوغوضوندان

قفسده باغری چاتلایا.

 

قورخورام باغمییا بولوت

نسترنی تیکان سیخا

قیزیل گولون جانی چیخا

آغارا نرگسین تئلی

موشوللویه خزان یئلی

قورودا داغ داشی چؤلو

کهلیگین ده فره­لری

گؤزه لرده سو تاپمایا. . .

   صادقی خالقینا باغلی بیر شاعیردیر. او توپلومون غفلت ایچینده یوخلایان خالقی وکیلی کیمی چیخیش ائدیر – نئجه کی صابر ایدی – نئجه کی شبسترلی معجز او جور ایدی. او خالقی اویاتماغا چالیشیر. او اؤزو موشامپالی – زنگان یاخینلیغیندا بیر کند – دیر و اؤز هم کؤشنلی لرینه مراجیعه ائده رک یازیر:

نییه لباس خرافاتی بیر عؤمور گئییسن

کیمه وئریبدی مگر التزام موشامپالیلار

زیارته گؤره بیر آیه یوخدو قرآندا

گلین ساییم سیزه من نام با نام موشامپالیلار

ابوتراب بولور کاخی دا اوتورمازدی

او توپراق اوسته یاتاردی مدام موشامپالیلار. . .

او، عالیم­لردن ایسته ­ییر دینی دوزگون خالقیمیزا اؤیرتسینلر:

بتول باغلاری دگیل فقط مصادره اولان

اولوبدور طول دهریده ستمله عصب مین فدک

کتاب دینیمیز بیزیم دئییر ولاتفرقوا

ولیک فرقه - فرقه ­ییک، بو علتی دئیین گؤرک!

   او عئینی حالدا شاعیرلره و قلمداشلارینا اوز چئویریب سؤزلرینی سؤیله­ مه­ گه چالیشیر و تنقید ایله باخیر:

هر زمان خالقا شاعیرلر ائیله یاردان دئدیلر

قار قالان گول قورویان یئرده باهاردان دئدیلر.

بیر ایچیم باده یه ایللر بویو حسرت قالانا

یالانین داغ بازارین گؤردوله هئی وعده چیلر

اولمایان سؤزلری آشفته بازاردان دئدیلر. . .

 

   عاشقانه شعرلریندن بیر اؤرنک:

زولفونده گؤزل بیر بئله حالت کی دئییرلر

بیر گون گئده­ جکدیر او ملاحت کی دئییرلر.

قالماز او طراوتده، سولار لاله یاناقلار

بوزلار او دوداقلاردا حرارت کی دئییرلر.

ناز ائیله مه، گل نازیوا وا ر ایندی نیازیم

چوخ یاخشی دگیل سنده بو عادت کی دئییرلر.

دور قامت شمشادی جماعت هامی گؤرسون

بیلسینله نه جوردور او قیامت کی دئییرلر.

بیر لحظه او کیرپیکلری چاخماق کیمی چالدین

اود توتدو بوتون دین و دیانت کی دئییرلر.

واعظ دئییر: عاشق یاناجاق اوددا، اینانما

یوخ پایه سی نافذ او روایت کی دئییرلر.

توپلوم مساله لری اونون یارادیجیلیغیندا اساس یئر توتور و ایلک عاشقانه باشلادیغی غزللرده یئنه سؤزو توپلومدا اولان حادثه لره چئویریر:

خالق کی او گون عالمی بیر یئرده یاراتدی

باور ائله غم – غصه نه واردی منه چاتدی.

گول فخر ائله ­ییردی او یارانمیشلار ایچینده

بیر فصل یاراتدی، اونو دا ووردو ساراتدی.

ظلمون ایشی تعطیل اولا بیر لحظه، ماحالدیر

هر لحظه گؤرورسن کی سینان قادو، قانات-دی.

من هر نه قدر داد ائله­سم بیر یئره چاتماز

ظالیم یاشاییر دونیادا، نه ایتدی نه باتدی.

شاعیر بو قارانلیق هاوادا گؤز گؤزو گؤرمور

سن ده هله باش قووزاما، گیر یات، یاتا یاتدی.

   نافذ تکجه غزل شاعیری یوخ، بلکه شعر فورمالاری­نین هامیسیندان یارارلانیر ایستر غزل، ایسترسه قوشما، گرایلی، مثنوی یا سربست شعر اولسون سؤزونو دئمه­ گه چالیشیر. او بیر شاعیردیر و شاعیر کیمی ده یاشاییر:

قورخورام یاغمییا بولوت

ذره ذره "اتم" یاغا

ساحیلده کی انسانلاری بیردن بوغا

دامچیلایا دنیزلره

بالیغا دا رحم ائتمه ­یه

رنگی چؤنه توپلارقلارین

بیر یانداق دا دای بیتمه ­یه

 

قورخورام یاغمییا یاغیش

یاغا باریتدان گولله ­دن

کوچه باشیندا تئللی قیز

قورخا گؤرسه گلن گئدن.

 

قورخورام یاغمییا یاغیش

قوورقا کیمی ترکش یاغا

چیرتیللایا سولا – ساغا

کؤیشن­لریم سنگر اولا

سربازلاردا حسرت قالا

بیر قومقوما ایستی سووا.

 

قورخورام یاغمییا یاغیش

قالی­لارین دا گوللری آخر سولا

گؤز تیکمیشم او بولودا

خاچان دولا، خاچان دولا؟

***