آنادیلیمیز اوغروندا تکلیف لریمیز
آنادیلیمیز اوغروندا تکلیف لریمیز
رضا کسگین
اسفند آیینین ایکیسی یونیسئف طرفیندن"دونیا آنا دیلی گونو" تعیین ائدیلمیشدیر. آنادیلینده تحصیل آلماق حقی، هر بیر اینسانین دوغال حقیدیر. دئمک اولار بو حق بوتون اینسان حقلری کونوانسیونلاری طرفیندن دوغال حق کیمی تانینیر. بیلدیریلیر کی چوخ میللتلی اؤلکه لرده، اوشاقلار مدرسه لرده اؤز آنا دیللرینده تحصیل آلماق حقینه مالیکدیرلر.
"خانیم "ایرنا بیرووا" یونئسکونون باش کاتیبی آنادیلی حاققیندا بئله دئییر:
«دیل، دوشونجه و احساسات بیزیم ان قیمتلی دَیرلریمیزدن دیر. کولتورون گلیشمهسی، دیالوق و صؤحبتلر دیله حؤرمتدن ایره لی گلیر. دیل بیر شخصین کیملییی و حتا او شخصین کولتورونون محافظیدیر.» آنادیلی هر کسین آنادان اولدوغوندان اعتباراً، اؤیرهندییی دیلدیر.
آنادیلی انسانین وارلیغینی، شخصیتینی یارادان بیر عنصر و عاملدور. انسانین دوشونجهسی و دونیا باخیشی آنادیلی ایله یارانیر. آنادیلی بوگون دونیادا انسانلارین اساسلی و بیرینجی حقلرینی تشکیل ائدیر و آنادیلینی بوغانلار نسلکشی اتهامینا محکوم دورلار. تاسوفلر اولسون کی ۱۰۰ ایلدیر غیرفارس دیللر ایراندا یاساق اولموشدور. بیر دیل کی مدرسهلرده اوخونماسین، رادیو تئلویزیوندا سسلنمهسین، سراسری بیر تریبونو اولماسین یاساق ساییلیر. ۴۰ میلیون تورک دیللی خالقیمیز بوگون آنادیلی نین گؤزللیگیندن و نعمتیندن محروم دورلار.
بوگون دونیادا، بوتون انسانسئورلر و بیلگینلر هئچ بیر دیل ایله دوشمان اولامازلار. یونسکو سازمانی آنادیلینین اؤیرنمهسینی بیر تکلیف کیمی دولتلرین بوینوندا بیلیر. تاسوفله دونیادا تکجه بیزیم اؤلکهمیزده آنادیلی ایله مخالف اولانلار چوخلوق گؤستهریر و بونون دا سببی شوونیست عنصرلرین قدرت تاپماسینین نتیجهسیدیر. آنایاسامیزدا بو حق بوتون ایرانلیلارا وئریلدیگی حالدا، هئچ کیم آنایاسانین اجرا اولماسینا چالیشیق گؤسترمیر.
دیل بیر وسیلهدیر انسانلار آراسیندا ایلگی قورماق اوچون، آما تکجه وظیفهسی بو دئییلدیر. دیل: بیلیم، تاریخ، دب و عنعنهلری، دوشونجهلری، حکمت و فلسفهنی بیریندن باشقاسینا چاتدیرماق وسیلهسیدیر. باشقا سؤزله: دیل، دوشونجه وسیلهسیدیر. انسانین باشقا حیوانلارا امتیازی، اونون دوشونجهسینین وارلیغیندان آسیلیدیر. دیل اولغون اولدوقجا دا دوشونجه اولغونلاشیر. دیل بیر لوکوموتیودیر کی آردیجا یوزلرجه واگونی چکیر و بو واگونلاردا تاریخ، ادبیات، دبلر و عنعنهلر، گلهنکلر و گؤرهنکلر، فلسفه و باشقا کولتورلری داشییر. آنجاق لوکوموتیو دایاندیقدا بوتون واگونلار دا دایانیز. بیر دیلین دایانماسییلا بیر قاتار بشریتدن دایانیر. هئچ بیر دوشونجهلی انسان بونا راضی اولا بیلمز.
بیلیم دونیاسینین عاواملیقلا ایشی یوخ، شرافتله یاشاماق و انسان کیمی داورانیش، علم و منطقله ایلگیلیدیر. راسیسم، نژادپرستی–عرقچیلیک دؤورانی توکهنیب؛ بئله فیکیرلر هله بیزیم اؤلکهده واردیسا، تاریخین آشغالینا قویلانمالیدیرلار.
آنادیلیمیز تورکجهنین اؤزونه مخصوص اؤزللیکلری و گؤزللیکلری واردیر. بو گؤزللیکلر و اؤزللیکلری تکجه بیزلر دئمهییریک بلکه دونیا بیلگینلری، مخصوصا دیلچی لر بو گؤزللیکلر قارشیندا باش اگمیشلر.
دیلین اؤنملی رولونو دوشونمک لازیمدیر. ساوادسیزلیغی آرادان قالدیرماق اوچون آنادیلی ان دیرلی وسیلهدیر. ساوادسیزلیغی آنادیلی ایله بیر ایل سورهسینده آرادان قالدیرماق اولار. تأسوف بوراسی دیر کی اسلام دینی نین کتابی - قرآن دیر. قرآن یعنی اوخومالی. اسلام اقرأ – یعنی اوخو! کلمه سیله باشلانمیشدیر. آما نه یازیق کی ۴۵ ایلدن سونرا ایراندا اسلام اؤلکهسی اولدوغونو ادعا ائدهرک هله ساوادسیزلیق آرادان گئتمهمیش، میلیونلارلا ساوادسیز آداملار واردیر. بو دوروم بیر حالدادیر کی کوبادا تکجه ۹ آیدا، موزامبیک ده ۴ ایلده ساوادسیزلیکده کؤکدن کسیلدی، السالوادوردا ۷ ایلده ملتین یوزه ۷۰ی آکادئمیک ساواد قازانمیش. آما بیزیم وطنیمیزده ساوادسیزلیق ساییسی میلیونلاردیر. چونکی ساوادسیزلیقدان چؤرک یئینلر وار!!
دیلیمیزین رسمی اولماغی گرکدیر. دیلیمیزده فرهنگستان لازیمدیر. بونلار، ملی حقوقوموز ساحهسینده، اساس ایستکلریمیزدیر.
آنا دیلیمیزین بوگونکو دورومو و تکلیفلریمیز
آنا دیلی، آنا سودو ایله انسانین جانینا گیریب، تکجه اؤلوم ایله جاندان چیخار. انسان آنا دیلینی آنا قارنیندا اولان چاغدان اؤیرهنیر. علم و عالیملر اثبات ائتمیشلر: انسان آنا قارنیندا اولدوغو زماندان آنانین اورَک دؤیونتولریله آنا دیلینی ده اؤیرهنیر، آنا هر زمان دانیشیر، هر دیلده فیکر ائدیر اوشاق دا اونو حیس ائدیر. حتا یئدیگی هانسی غذانین تامینی آنا بَیهنیرسه، اوشاق دا اونو خوشلاییر. اوشاق بو اؤیرندیکلریله بو دونیایا گلیر. دئمهلی، آنا دیلی بیر نوع فطرتله باغلیدیر.
دیل، بیر لوکوموتیودیر کی اؤزو ایله واگونلاری ایرهلی چکیر. بو واگونلارین مختلیف یوکلری وار: بیری فرهنگ، بیری دبلر و عنعنهلر، بیری تاریخ، بیری دوشونجه و فلسفه و . . . هر بیری انسانا باغلی اولان معنویتی داشییر.
کیملیک مسالهسی ایراندا ائله آغیر بیر سؤز اولوبدور کی هویتطلب دئینده سانکی بیر خارقالعاده انسانلا طرفدیرلر. اؤز آنادیلینه محبتی اولان کیمسهنی تجزیهطلب آدلاییب "پان تورک" بیلیرلر. آنجاق دوزو بودور کی بو گؤرکملی انسانلار انسانین ایلکین حقی اولان آنادیلینه باغلیدیر والسلام. دیلینی سئویر و دیلیندن یارارلانماغی اؤز انسانی حقی بیلیر: ایستیر آنادیلینده یازیب – اوخوسون. بوگون چوخلو اؤلکهلرده نئچه دیللی اولماقلا گؤسترمیشلر: بیر اؤلکهنین بیر پارچا اولدوغو دیلین بیر اولدوغوندان آسیلی دئییل، بلکه حقلرینین بیر ساییلماسیندان ایرهلی گلیر. ایراندا اساسن تجزیهطلبلر اونلاردیرلار کی فارس دیلیندن باشقا دیللرین یوخ اولماسینا چالیشیرلار.
آنجاق تکلیفلریمیز:
1 – دیلیمیزی بیز قورومالیییق. دیلیمیزی دوزگون اؤیرنمهلیییک. تاریخیمیز و ادبیاتیمیزلا تانیش اولمالیییق. پروفسور زهتابی دئمیشکن: تاریخینی بیلمهین بیر ملتی نوخود کیمی هر آشا تؤکرلر.
2 – دیلیمیزه صاحاب چیخمالیییق. بو او دئمک دئییلدیر کی بوگونه قدر صاحاب چیخمامیشیق بلکه بوگون بوینوموزدا داها آرتیق بیر وظیفه واردیر. اوشاقلاریمیزلا تورکجه دانیشماق گرک، مغازالاریمیزا و شرکتلریمیزه تورک آد قویماقلا شهریمیزی بزیهیک،
3 - شهریمیزده و هر یاندا آنادیلیمیزدن یارارلاناق.
4 - دیلیمیزی علمی سویهسینده اؤیرهنک.
5 - دیلیمیزه دایاق دوروب و اونو دستکلهیک. تورکجه کتابلاری آلیب اوخویاق. کتاب آلماق بیر تکلیفدیر. هر ائوده بیر کتابخانا دوزلتمهلیییک. بئلهلیکله کتابلارین ساتیشی و یازارلاریمیزدان حیمایت ده یولونا دوشر.
6 - اوشاقلاریمیزا تاپشیراق مدرسهده آنادیللریندن یارارلانسینلار و معلملردن تورکجه دانیشیغی ایستهسینلر.
7 – بیر – بیریمیزه دایاق دوراق، عالیملر، یازارلار و شاعیرلریمیزی دستکلهمک بیزه وظیفهدیر.
9 - عائیله ایچینده منطقی دانیشیقلاری زورلاندیرماق گرکدیر. ائویمیز، دیلیمیزه آلینماز بیر قالادیر. سون سنگریمیزدیر.
هامییا آیدینلاشدیرمالیییق: بیز بوتون دیللری سئویریک. فارس دیلینده آتا - بابالاریمیز مینلرجه شاهاثرلر یاراتمیشلار، بیز ده داوام ائدهجهییک. بیز فارسی دیلیله دوشمن یوخ بلکه دوستوق؛ آنجاق دیلیمیزی سئویریک و سئوهجهییک. بیز واریق و اولاجاییق.
10 – دیلیمیز اوچون رسمی اولماغی ایستهییریک.
11 - سون سؤزوم: اوخوماق، اوخوماق، اوخوماق و نهایتده قلم اله آلیب یازماق.
قایناق: آذربایجان پست، ۲۰۲۴، نومره ۷۴.
آذربایجان ادبیاتی، تاریخی و اینجه صنعتی